Θεατής στις «Δούλες» του Ζαν Ζενέ - της Δέσποινας Παπαγιαννούλη

Ένα από τα πιο γνωστά έργα της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας σύγχρονης δραματουργίας, ανεβασμένο από τη Θεατρική Σκηνή Ενηλίκων του Τμήματος Θεατρικής Υποδομής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας, είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε μέσα στο Σαββατοκύριακο. Πρόκειται για το έργο «Οι Δούλες» του μεγάλου δάσκαλου και πρωτοποριακού ανθρώπου του θεάτρου, του Ζαν Ζενέ.
Ένα πολύ «μεγάλο» έργο από έναν πολύ «μικρό» θίασο που κατάφερε, ωστόσο, να μας ταρακουνήσει σα θεατές από την ανησυχητική ησυχία μας. Και αυτό χάρη στη σκηνοθετική υπογραφή του σκηνοθέτη και φίλου Κωστή Αποστολίδη. Του ανθρώπου που γνωρίζει καλά, τόσο την ευρωπαϊκή όσο και τη γαλλική δραματουργία.

Ο τόπος του έργου προσχηματικός όπως και ο χρόνος. Πίσω τους κρύβεται και ξεδιπλώνεται ο χωροχρόνος που ορίζουν οι εσωτερικοί διάλογοι του υποσυνείδητου που εξωτερικεύονται δίχως αναστολές. Όνειρα καταπιεσμένων γυναικών που γίνονται επικίνδυνοι εφιάλτες και που λειτουργούν σα σύμβολα αιώνιας καταπίεσης.
Καταπιεσμένες από μια γυναίκα, την μεγαλοαστή κυρία τους, που ζει μέσα στη χλιδή και την υποκρισία και που ασκεί πάνω τους την απόλυτη εξουσία της απαξίωσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Μέσα από ένα τελετουργικό παιχνίδι και κάτω από τις νότες μιας υπέροχης μουσικής που δρα εμφατικά στο τελετουργικό κομμάτι του έργου, οι δύο αδελφές και δούλες, η μεγαλύτερη, η Σολάνζ και η μικρότερη, η Κλερ, μεταμφιέζονται και παίζουν το δικό τους θέατρο μέσα στο θέατρο του Ζενέ. Ψυχές και σώματα βασανισμένα που πασχίζουν να αναγεννηθούν μέσα από την αλλαγή των ρόλων που τους έταξε η ζωή. Γίνονται, όταν λείπει η κυρία τους, καταπιεστής και καταπιεζόμενος, η κυρία και η δούλα, ο άλλος τους εαυτός. Γίνονται πανανθρώπινα σύμβολα της κάθε καταπιεσμένης γυναίκας, του κάθε καταπιεσμένου ανθρώπου, που μισεί θανάσιμα τον καταπιεστή του και συχνά σκέφτεται να τον σκοτώσει!

Αυτές οι ακραίες σκέψεις που δεν τολμάμε να πούμε, μέσα από τη θεατρική μεγέθυνση των γεγονότων, εκφράζουν τη δημόσια Αλήθεια που είναι και ο ύψιστος στόχος του θεάτρου! Ωστόσο, το παιχνίδι ξεπερνάει τα όρια και ανατρέπει το τέλος του παιχνιδιού. Έτσι αντί για το φόνο της κυρίας είμαστε μπροστά στην αυτοκτονία της Κλερ. Μπροστά στη σταύρωση του νέου ανθρώπου που τολμάει να τα παίξει όλα, ξεπερνώντας τα όρια, για να αλλάξει τη μοίρα του.

Η παντοδυναμία της εξουσίας, που εξοντώνει τον αδύναμο και ανατρέπει την όποια δικαιοσύνη, είναι η Αλήθεια. Μια αλήθεια που την πλαισιώνουν οι διαρκείς ανατροπές και οι αλλαγές ρόλων στο ακατάπαυστο παιχνίδι της ζωής, όπου ο θύτης γίνεται θύμα.

Αυτά, ακριβώς, μας δίνει, αριστοτεχνικά, ο Ζενέ και μεις, όλοι μαζί, σκηνή και σάλα, συμμετέχουμε σ’αυτή τη μυσταγωγία, σ’αυτή τη σιωπηλή αλλά σαρωτική συνάντηση και συνέργεια των εκφρασμένων, απαγορευμένων σκέψεων που γίνονται πράξη, μονάχα, πάνω στη σκηνή του θεάτρου.

Δέσποινας Παπαγιαννούλη

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ