Γλώσσες, ταυτότητες, άνθρωποι... - Γράφει η Αγγελική Κοτταρίδη

 

Στο Μπαχρέϊν βρέθηκαν δύο ταπεινές επιτύμβιες στήλες με ελληνικές επιγραφές: 
στη μια διαβάζουμε
"Αυιδίσαρος Αυιδισάρο[υ] Αλεξανδρεύ[ς] κα[ι --] χαίρε[ι], εqρ' " 
δηλ. Αυιδίσαρος, γιος του Αυιδισάρου, Αλεξανδρινός (μια λέξη μισοσβυσμένη) χαίρε, έτος 195 (που αντιστοιχεί στο 118/117 π.Χ.) 
στην άλλη
"Αβιδιστάρας Αβδαίου κυβερνήτης ...... Χαίρε" 
Αβιδιστάρας, γιος του Αβδαίου, καπετάνιος (μια λέξη δυσανάγνωστη) Χαίρε.

Αυτή η στήλη είναι μάλλον λίγο παλιότερη από την άλλη, αλλά πάντως και αυτή πρέπει να έγινε μετά τα μέσα του 2ου προχριστιανικού αιώνα. Τότε η Τύλος (σήμερα Μπαχρείν) δεν ανήκε πια στο βασίλειο των Σελευκιδών. Ο Υσπαοσίνης, ένας αξιωματούχος Περσικής καταγωγής, όπως δείχνει το όνομα του, αυτονομήθηκε, δημιούργησε το δικό του κράτος στον Περσικό κόλπο και κυβερνούσε σαν γνήσιος ελληνιστικός μονάρχης με κέντρο την Αλεξάνδρεια-Αντιόχεια-Χάρακα, ένα σπουδαίο λιμάνι που χάθηκε στη λάσπη του Τίγρη για να δώσει την θέση της στην πολύπαθη Βασόρα (σήμερα Μπάσρα). Το 124 π.Χ. ο Υσπαοσίνης, πλήρης ημερών, πέθανε και η εξουσία στο βασίλειο των Χαρακηνών περασε, ως φαίνεται, στα χέρια της βασίλισσας Θαλασσίας που κυβέρνούσε στο όνομα του ανήλικου ακόμη γιου της Απόδακου.

Ο Αυιδίσαρος του Αυιδισάρου, είναι μάλλον ένας Βαβυλώνιος, αυτό μας λέει το σημιτικό όνομα του ίδιου και του πατέρα του, είναι ωστόσο και Αλεξανδρεύς και αυτοχαρακτηρίζεται έτσι ως πολίτης μιας Αλεξάνδρειας που ίσως δεν είναι άλλη από την γειτονική πρωτεύουσα των Χαρακηνών. Το ίδιο και ο Αβιδισάρας του Αυδαίου που ήταν καπετάνιος σε καϊκι, ένα από αυτά που ως τον 20ο αιώνα όργωναν τα επικίνδυνα νερά του κόλπου.

Και οι δυο με τα θεοφόρα ονόματά τους δηλώνουν την πίστη τους στην αρχαία βαβυλώνια θεάς Ισταρ/Ισαρ, όμως και οι δυο μιλούν Ελληνικά, γνωρίζουν σίγουρα τους Διόσκουρους που είχαν, ως προστάτες των θαλασσινών, ιερό στην Τύλο, τον Ηρακλή, την Αθηνά, την Μεγάλη Μητέρα... Σίγουρα είχαν την ευκαιρία να δουν, μπορεί και να αποκτήσουν μερικούς από τους περίφημους ασημένιους "Αλέξανδρους", ίσως μετέφεραν πολύτιμα αρώματα, αυτά για τα οποία ήταν ξακουστή στον κόσμο η Αραβία, ίσως ακόμη και πολύτιμα κοσμήματα και κομψοτεχνήματα της τέχνης που λέμε Ελληνιστική.

Σίγουρα θα πέρασαν και από την Ίκαρο και τους περίφημους ναούς της.... Εκεί στη Φαϊλάκα τους "γνώρισα" το 2007, όταν βρέθηκα να διαβαζω τα ίχνη στο χώμα της Οικουμένης... 

Με συγκίνησε βαθιά η επιθυμία τους να μιλούν ελληνικά την ύστατη ώρα, άνθρωποι ταπεινοί, όχι της ελιτ και των αξιωμάτων, ανθρωποι έξω πια από την σφαίρα κυριαρχίας των ελληνιστικών βασιλείων και όμως γοητευμένοι από την κυριαρχία του ελληνιστικού πνεύματος...

Αναρωτήθηκα πως έγινε το θαύμα, γιατί τόσο μακριά, τόσοι πολλοί, τόσο πολύ και για τόσους αιωνες διάλεξαν να "γίνονται" Έλληνες, κρατώντας τις γενέθλιες ταυτότητες, να απολαμβάνουν την ομορφιά, την ποίηση και την σοφία της τέχνης και της γλώσσας που ως φαίνεται κοσμούσε την καθημερινότητα τους...

Και, όσο πιο βαθιά ταξιδεύω στα πελάγη της Ελληνιστικής Οικουμένης, όλο και περισσότερο αισθάνομαι πως ίσως τελικά το μυστικό να είναι ακριβώς αυτό... η ελευθερία της επιλογής, η δυνατότητα της πολλαπλής ταυτότητας, η ανοιχτή συνύπαρξη, ο μη αποκλεισμός... τα δώρα της ομορφιάς, της γνώσης, της αρετής, της χαράς της ζωής σε ανθρώπινο μέτρο που ήταν ανοιχτά και προσιτά σε όλους, όσοι τα ήθελαν, για όσο και όπου τα ήθελαν... Τελικά αυτή ήταν ίσως η χάρη του ελληνικού πολιτισμού που ήταν ανοιχτός σε όλους και γενναιόδωρος....

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ