Αγώνας δρόμου 100 ημερών για αναθεώρηση του Ταμείου Ανάκαμψης

 

Με έναν αγώνα δρόμου 100 ημερών ισοδυναμεί η αναθεώρηση του Ταμείου Ανάκαμψης, η οποία από τον Σεπτέμβριο και μετά θα πρέπει να οριστικοποιήσει το φυσικό αντικείμενο των επενδύσεων που θα υλοποιηθούν και να ενσωματώσει και το ελληνικό REPowerEU, όταν, βέβαια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιοποιήσει τον κανονισμό για το νέο πρόγραμμα που ανακοινώθηκε στα μέσα Μαΐου.

Παρά τον προγραμματισμό, η Κομισιόν δεν δημοσιοποίησε τον κανονισμό του προγράμματος, ο οποίος θα έπρεπε να είχε γίνει γνωστός στα κράτη-μέλη μέχρι και τα τέλη Ιουλίου. Από σήμερα ξεκινούν οι διακοπές της Επιτροπής, οι οποίες θα διαρκέσουν όλο τον Αύγουστο. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να περιμένουμε τον νέο κανονισμό μέσα στον Σεπτέμβριο.

Το κακό είναι ότι το πρόγραμμα που εξαγγέλθηκε ως η λύση που θα επιταχύνει την απεξάρτηση της Ε.Ε. από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα θα αποτελέσει μια επέκταση των εθνικών προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης (στην περίπτωση της χώρας μας του "Ελλάδα 2.0"), τα οποία βρίσκονται ήδη στη διαδικασία της ενδιάμεσης αναθεώρησης των εθνικών προγραμμάτων που θα πρέπει να αρχίσουν να υλοποιούνται στην τελική τους μορφή από το 2023.

Μια πρόσθετη τεχνική δυσκολία είναι ότι το REPowerEU εμπλέκει και ένα μέρος των κονδυλίων του ΕΣΠΑ 2021-2027, τα οποία θα ανακατευθυνθούν για να χρηματοδοτήσουν μέρος από τα έργα του νέου προγράμματος, το οποίο σημειωτέον θα πρέπει να ολοκληρωθεί μαζί με τα υπόλοιπα έργα του "Ελλάδα 2.0" έως το τέλος του 2026, χωρίς καμία διάθεση για παράταση από την Κομισιόν. 

Η προετοιμασία 
Σε ό,τι αφορά το νέο πρόγραμμα, η Αθήνα μένει προς το παρόν στον αρχικό της προγραμματισμό, που θέλει να διεκδικεί άλλα 5 δισ. ευρώ από τα 225 δισ. των αδιάθετων δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και το 1 δισ. από τα 20 δισ. που θα διαθέσει η Επιτροπή από τον λογαριασμό των εσόδων από τα δικαιώματα των ρύπων. Μάλιστα, το ΥΠΟΙΚ σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία έχει αρχίσει να ξεχωρίζει και κάποια έργα που θα μπορούσαν να ενταχθούν στο νέο πρόγραμμα, τα οποία θα αφορούν υποδομές για αποθήκευση και μεταφορά υδρογόνου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ανάμεσα σε ώριμες επενδυτικές προτάσεις, ώστε να ενισχυθεί η ενεργειακή επάρκεια της χώρας αλλά και της Ε.Ε. 

Πριν, όμως, το ελληνικό REPowerEU οριστικοποιηθεί και μπορεί να αρχίσει η διαπραγμάτευση με τις Βρυξέλλες (μια διαδικασία η οποία θα διαρκέσει κάποιους μήνες), θα πρέπει να δημοσιοποιηθεί ο κανονισμός του προγράμματος, ώστε να υπάρχουν τα κριτήρια συμβατότητας των επενδύσεων με τους στόχους και το χρονοδιάγραμμα του προγράμματος. 

Από το οικονομικό επιτελείο τονίζουν ότι, παρά την καθυστέρηση, υπάρχει το θετικό ότι η Ελλάδα έχει δημιουργήσει την υποδομή για την αυτόματη διαχείριση των επιπλέον δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία θα διατεθούν για το REPowerEU. Έτσι, όταν "γυρίσουν οι τροχοί" της Κομισιόν, τα έργα από την Ελλάδα θα μπορούν να ξεκινήσουν και να υλοποιηθούν σε συντομότερο χρόνο. 

Παράλληλα, βέβαια, σε εθνικό επίπεδο μας ενδιαφέρει και ποια από τα κονδύλια του ΕΣΠΑ 2021-2027 θα διατεθούν για το REpowerEU για να συμπληρώσουν τον προϋπολογισμό του νέου προγράμματος, το οποίο, ως γνωστόν, θα αποτελέσει κλάδο του Ταμείου Ανάκαμψης και θα ολοκληρωθεί μαζί με τα υπόλοιπα έργα του "Ελλάδα 2.0", στα μέσα του 2026.

Η αναθεώρηση λόγω πληθωρισμού
Πριν, όμως, ληφθούν οι τελικές αποφάσεις για το νέο σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, θα πρέπει να επανεξεταστεί ο προϋπολογισμός, αλλά και το φυσικό αντικείμενο ενός μεγάλου αριθμού έργων του "Ελλάδα 2.0", για δύο λόγους.

Ο πρώτος είναι η μείωση των διαθέσιμων κονδυλίων προς την Ελλάδα κατά 400 εκατ. ευρώ λόγω της μεγαλύτερης του αναμενομένου ανάπτυξης της οικονομίας κατά 8,3% το 2021. Η περικοπή γίνεται από τις επιδοτήσεις ύψους 17,8 δισ. ευρώ, ενώ τα δάνεια ύψους 12,7 δισ. μένουν ως έχουν.

Ο δεύτερος είναι ο υψηλός πληθωρισμός, ο οποίος αλλάζει τα δεδομένα για έναν μεγάλο αριθμό έργων, αφού ο αρχικός προϋπολογισμός που έχει εγκριθεί για καθένα από αυτά πλέον δεν επαρκεί. Άμεσο πρόβλημα αντιμετωπίζουν μεγάλα οδικά έργα και βαριές υποδομές, οι οποίες έχουν ξεκινήσει με έναν αρχικό προϋπολογισμό, με βάση τον οποίο μειοδότησαν οι ανάδοχοι. Ως μέθοδος αναθεώρησης έχει προκριθεί η μείωση του φυσικού αντικειμένου του έργου, αφού η αναθεώρηση του προϋπολογισμού θα συνεπαγόταν πολύ χαμένο χρόνο και υπερβολική γραφειοκρατία από τις Βρυξέλλες. 

Μια παράμετρος που ανησυχεί το υπουργείο Οικονομικών είναι τυχόν προσφυγές από εταιρείες που συμμετείχαν στον διαγωνισμό για κάθε έργο και το "έχασαν", αφού δεν μπορούσαν να προσφέρουν μεγαλύτερη έκπτωση από αυτούς που ορίστηκαν τελικά ανάδοχοι. Όλοι αυτοί, βλέποντας τον προϋπολογισμό να μένει ίδιος, αλλά το φυσικό αντικείμενο να μειώνεται, μπορεί να θεωρήσουν ότι αδικήθηκαν και να μπλοκάρουν την κατασκευή με προσφυγή που θα θέσει την κατασκευή του έργου εκτός χρονοδιαγράμματος.

Ο αγώνας για ορόσημα - δόσεις 
Όλα αυτά, βέβαια, ενώ συνεχίζεται και ο παράλληλος αγώνας δρόμου του ΥΠΟΙΚ για τις προθεσμίες ολοκλήρωσης των οροσήμων και, φυσικά, της ροής των δόσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στην παρούσα φάση έχει ενεργοποιηθεί πάνω από το 1/3 των διαθέσιμων πόρων. Συγκεκριμένα, έχει εντάξει στις χρηματοδοτήσεις του "Ελλάδα 2.0" 230 έργα συνολικού προϋπολογισμού 11 δισ. ευρώ, πολλά από τα οποία βρίσκονται στη φάση της προκήρυξης ή της έναρξης υλοποίησης. Οι πληρωμές αναμένεται να αυξηθούν με γεωμετρική πρόοδο αν λάβει κανείς υπ’ όψιν του ότι έχουν μπει στη φάση των προκηρύξεων προγράμματα επιδοτήσεων μικρομεσαίων επιχειρήσεων ύψους 1,5 δισ. ευρώ, τα οποία θα ολοκληρωθούν τους επόμενους μήνες.  

Στο σκέλος των ιδιωτικών επενδύσεων υπάρχει προέγκριση από τις τράπεζες για 57 επενδύσεις, συνολικού προϋπολογισμού 2,64 δισ. ευρώ, από 30 διαφορετικούς κλάδους της οικονομικής δραστηριότητας. Από αυτό το ποσό, 1,23 δισ. ευρώ είναι δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης (890,33 εκατ. ευρώ αφορούν πράσινη μετάβαση, 215,51 εκατ. ευρώ ψηφιακό μετασχηματισμό, 41,18 εκατ. ευρώ καινοτομία - έρευνα - ανάπτυξη και 87,31 εκατ. ευρώ εξωστρέφεια). Επιπρόσθετα, 614,96 εκατ. ευρώ είναι τα ίδια κεφάλαια των επενδυτών, ενώ στα 796,64 εκατ. ευρώ διαμορφώνεται η συμμετοχή των τραπεζών. 

Τέλος, μετά τη δόση των 3,6 δισ. ευρώ που εξασφάλισε η Ελλάδα τον Απρίλιο, ετοιμάζεται να κάνει το δεύτερο αίτημα για 1,97 δισ. ευρώ επιδοτήσεων μέσα στον Σεπτέμβριο, έχοντας ολοκληρώσει τα 25 ορόσημα που τη συνοδεύουν. Μέχρι και το τέλος του χρόνου θα πρέπει να ολοκληρωθούν άλλα 40 ορόσημα ώστε στις αρχές του 2023 να διεκδικήσει την τρίτη δόση, ύψους 3,5 δισ. ευρώ. 

 

www.capital.gr

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ