Παιδικά ρούχα - Πακέτα Βάπτισης Papillonkids.gr

Πράσινα μητροπολιτικά πάρκα - Του Γιάννη Μανιάτη Βουλευτή ΠΑΣΟΚ

411(Βασίζεται σε ομιλία στο Αναπτυξιακό Συνέδριο "Η Ευρώπη των Περιφερειών: Ο ρόλος των μητροπολιτικών πόλεων", που διοργάνωσε η Ν.Ε. ΠΑΣΟΚ Θεσσαλονίκης - 15/05/2009)

Α. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ
Τα μητροπολιτικά κέντρα και οι μεγάλες πόλεις της Ελλάδας αντιμετωπίζουν τα τελευταία χρόνια συσσωρευμένα προβλήματα λόγω της έντονης αστικοποίησης, της έλλειψης σχεδιασμού και της επικράτησης ιδιωτικών συμφερόντων σε βάρος του συλλογικού οφέλους. Πολλά από τα προβλήματα τους οφείλονται σε εξωγενείς παράγοντες που συνδέονται με τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας. Ήδη όμως οι πόλεις μας βρίσκονται αντιμέτωπες με νέες προκλήσεις. Οι επιπτώσεις της αναμενόμενης κλιματικής αλλαγής τα επόμενα χρόνια στην Ελλάδα είναι βέβαιο ότι θα επηρεάσουν σημαντικά το επίπεδο διαβίωσης και στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας. Οι διαταραχές της υδατικής οικονομίας με τη λειψυδρία, τη μείωση των βροχοπτώσεων και τις πιθανές πλημμύρες, η αύξηση της θερμοκρασίας με τα φαινόμενα ξηρασίας και ραγδαίας ερημοποίησης σε σημαντικό μέρος του ελλαδικού χώρου και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα διαμορφώσουν συνθήκες φυσικού περιβάλλοντος εχθρικές για τους πιο ευάλωτους και ιδίως τους πιο φτωχούς. Οι αναμενόμενοι περιβαλλοντικοί πρόσφυγες από το ευρύτερο γεωγραφικό μας περιβάλλον, αποτελούν αλλαγές για τις οποίες πρέπει να ετοιμαστούμε με τις κατάλληλες δράσεις προσαρμογής, αφού θα δημιουργήσουν νέα κοινωνικά δεδομένα και νέες ισορροπίες εν πολλοίς εύθραυστες.

Η εκρηκτική αύξηση των αστικών συγκεντρώσεων πληθυσμού, σε όλες τις χώρες του κόσμου, αναμφισβήτητα, αποτελεί την πηγή των περιβαλλοντικών ανατροπών, με τα γνωστά φαινόμενα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, της ηχορύπανσης, της κυκλοφοριακής συμφόρησης, της αλόγιστης χρήσης νερού, της υπέρμετρης παραγωγής αποβλήτων, της έλλειψης χώρων πρασίνου και ανοιχτών δημόσιων χώρων. Οι πόλεις μας είναι ιδιαίτερα σπάταλες στις εισροές φυσικών πόρων που χρησιμοποιούν, ιδίως ενεργειακών και υδατικών πόρων, ενώ ταυτόχρονα επιβαρύνουν έναν ευρύτατο γεωγραφικό χώρο με τα απόβλητα τους ή για την ικανοποίηση των αναγκών των κατοίκων τους. Ακολουθούν επίσης ένα πρότυπο οικιστικής ανάπτυξης, εχθρικό προς το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής.  

Οι πολιτικές βιώσιμης οικιστικής ανάπτυξης στην Ευρώπη επιδιώκουν να εφαρμόσουν την Αρχή της Συμπαγούς Πόλης (compact city), ενώ στις ΗΠΑ ο στόχος είναι η Έξυπνη Πόλη (smart city). Η λογική της Συμπαγούς Πόλης υπακούει στις προτεραιότητες της εξοικονόμησης πόρων, της προστασίας της υπαίθρου, του μικρότερου κόστους σε δημόσιες υποδομές, του περιορισμού των μετακινήσεων. Η Έξυπνη Πόλη, ως αντίδοτο της αστικής εξάπλωσης (urban sprawl), επιδιώκει το συντονισμό της δημόσιας και ιδιωτικής πρωτοβουλίας για οικονομική ανάπτυξη, τη μείωση της σπατάλης του δημόσιου χρήματος, την αποτροπή κάθε είδους αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Το Μάιο του 2007 υιοθετήθηκε από τους αρμόδιους ευρωπαίους Υπουργούς το Μανιφέστο για Βιώσιμες Ευρωπαϊκές Πόλεις. Σύμφωνα με αυτό, επιδιώκεται να συνταχθούν από τις πόλεις ολοκληρωμένες στρατηγικές ανάπτυξης, με προβλέψεις για:
1. δημιουργία υψηλής ποιότητας δημόσιων χώρων,
2. εκσυγχρονισμό των δικτύων υποδομών και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του αστικού περιβάλλοντος και ειδικά του κτιριακού του αποθέματος,
3. προώθηση πολιτικών καινοτομίας και εκπαίδευσης, με έμφαση σε πρωτοβουλίες κατάρτισης για νέους και παιδιά,
4. αναβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος,
5. ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και της τοπικής αγοράς εργασίας,
6. υποστήριξη αποτελεσματικών αστικών μεταφορών χαμηλού κόστους χρήσης και υψηλής ποιότητας
7. ειδική φροντίδα για τις περιβαλλοντικά υποβαθμισμένες γειτονιές.

Ανάμεσα στις πολιτικές αστικής ανάπτυξης, που στηρίζονται στην αστική αναγέννηση μεγάλων περιοχών, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν η περίπτωση του Μπιλμπάο, όπου δόθηκε έμφαση σε έργα - σημαίες, δηλαδή σε έργα με έντονο συμβολισμό και ένταση κεφαλαίου, καθώς και η περίπτωση της Βαρκελώνης και της Λισσαβόνας, όπου η πολιτική αστικής αναγέννησης στηρίχθηκε, όχι μόνο σε έργα - σημαίες, αλλά και σε εκδηλώσεις - σημαίες, με χαρακτηριστικές περιπτώσεις τους Ολυμπιακούς Αγώνες στη Βαρκελώνη και τη Διεθνή Έκθεση στη Λισσαβόνα, αντίστοιχα. Βέβαια, μια ουσιαστική πολιτική αστικής ανάπτυξης δεν πρέπει να εξαντλείται σε έργα εντυπωσιασμού που συχνά έχουν μικρή θετική επίδραση στην ζωή των μεγάλων μαζών του αστικού πληθυσμού.

Οι πρόσφατες συζητήσεις για την επικαιροποίηση των Ρυθμιστικών Σχεδίων Αττικής και Θεσσαλονίκης έφεραν στην επιφάνεια, με σημαντική ασφαλώς χρονική καθυστέρηση, τις γενναίες αποφάσεις που πρέπει να παρθούν, προκειμένου τα δύο μητροπολιτικά κέντρα της χώρας να ακολουθήσουν Βιώσιμη Αστική Ανάπτυξη.

Και στις δύο περιπτώσεις (με τις αναγκαίες ασφαλώς διαφοροποιήσεις λόγω της γεωγραφικής θέσης και του διαφορετικού πληθυσμιακού και παραγωγικού βάρους της κάθε μιας), οι στρατηγικοί άξονες για την ανάπτυξή τους, με δεδομένη την επιλογή να διασφαλιστεί η ευρύτερή τους περιοχή υψηλής αγροτικής παραγωγικότητας και να μη χρησιμοποιηθεί για αλόγιστες αστικές επεκτάσεις, δεν μπορεί παρά να είναι οι ακόλουθοι:
1. Η ανάδειξη ενός νέου παραγωγικού προτύπου, με την αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης, την ανάδειξη και βελτίωση της επενδυτικής ελκυστικότητας για δραστηριότητες υπηρεσιών, την αναβάθμιση του ρόλου τους ως διεθνούς διαμετακομιστικών κέντρων, την ανάδειξή τους ως πόλων έρευνας και τεχνολογίας και ελκυστικών τουριστικών προορισμών, με την προβολή των εμπορικών τους κέντρων και τέλος με την επιλεκτική οργάνωση εξειδικευμένων κέντρων μεταποίησης, ιδίως προηγμένης τεχνολογίας.
2. Η αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος και η βελτίωση της εικόνας των πόλεων, με την προώθηση αναπλάσεων και την αντιμετώπιση των πιεστικών οικιστικών αναγκών, μέσα από τη δημιουργία δημόσιων υπαίθριων χώρων, τη σύνδεση χώρων πρασίνου και ιστορικών χώρων, καθώς και αστικές αναπλάσεις μεγάλης και μικρής κλίμακας, τόσο στο κέντρο τους όσο και στο κέντρο των υποβαθμισμένων δυτικών τους περιοχών.
3. Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, με την αντιμετώπιση της ρύπανσης και της διαχείρισης των αποβλήτων, την αποκατάσταση των φυσικών οικοσυστημάτων, την επίλυση των σοβαρών εκκρεμοτήτων διαχείρισης στερεών αποβλήτων, την ολοκλήρωση των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, τη δημιουργία και εφαρμογή επιχειρησιακού σχεδίου για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και ασφαλώς, την εξειδίκευση δράσεων απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
4. Αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού προβλήματος με την κατά προτεραιότητα ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και προώθηση εναλλακτικών τρόπων μετακίνησης αντί του Ι.Χ.

Το κυρίαρχο ελληνικό μοντέλο αστικής ανάπτυξης των τελευταίων δεκαετιών έχει αποτύχει. Είναι βέβαιο ότι απαιτούνται νέοι πολεοδομικοί σχεδιασμοί, σύγχρονοι βιώσιμοι τρόποι αστικών μετακινήσεων, νέες κοινωνικές και οικονομικές ισορροπίες μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού χώρου. Η προσπάθεια πρέπει να είναι τα μεσαία και μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, να γίνουν ασφαλέστερα, αισθητικά ελκυστικότερα και πιο ευχάριστα, οι κάθε είδους σχεδιαστικές παρεμβάσεις να βελτιώνουν την ποιότητα ζωής όσο το δυνατόν περισσότερων κατοίκων, μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες και φροντίδα για τις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, και ασφαλώς να διατηρηθούν και να επεκταθούν όλα τα φυσικά οικοσυστήματα που έχουν απομείνει μέσα στις πόλεις.

Β. 12 ΜΕΤΡΑ - ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ
Για κάθε ουσιαστική παρέμβαση μεγάλης κλίμακας στην προοπτική διαμόρφωσης (σε εύλογο χρονικό ορίζοντα) μιας πράσινης Αττικής - Αθήνας και μιας πράσινης Θεσσαλονίκης, πρέπει να υπάρξουν βασικοί άξονες αστικών δράσεων, όπως:
1. Η αποκατάσταση των πάρκων και η ανάδειξη και προστασία των κοινόχρηστων και ελεύθερων χώρων, μαζί με την κατά προτεραιότητα εξασφάλιση και νέων τέτοιων χώρων.
2. Η μεταφορά της διαχείρισής τους στην τοπική αυτοδιοίκηση, ή σε ειδικούς φορείς με ευρεία συμμετοχική βάση και ταυτόχρονα η θεσμική κατοχύρωση της χρήσης τους μέσω των αντίστοιχων Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων.
3. Η εκχώρηση στους ΟΤΑ των στρατοπέδων και κάθε είδους στρατιωτικών εγκαταστάσεων στις πόλεις και η διαμόρφωσή τους σε χώρους πρασίνου.
4. Η εκχώρηση στους ΟΤΑ και όχι στο κεντρικό κράτος των "ορφανών" του Κτηματολογίου, δηλ. των ακινήτων για τα οποία, μετά την παρέλευση του προβλεπόμενου χρόνου, δεν θα έχει προσδιοριστεί η ιδιοκτησία τους.
5. Η στήριξη, οικονομικά και θεσμικά, μέτρων για την αύξηση των ελεύθερων χώρων και των χώρων πρασίνου κατά 20% σε μια 4ετία.
6. Η διαμόρφωση Επιχειρησιακών Σχεδίων για την αστική ανανέωση, με αναβάθμιση αστικού περιβάλλοντος, κατάλληλο εξοπλισμό (αστική "επίπλωση"), αφαίρεση πινακίδων, παροχή κινήτρων για την εξωτερική ανακαίνιση κτηρίων, κ.ά., μέσα από ειδικά συμβόλαιο συνεργασίας κεντρικής κυβέρνησης και τοπικής αυτοδιοίκησης.
7. "Πρασίνισμα" των δημοσίων κτιρίων (νοσοκομείων, σχολείων, κ.ά.), με κατά προτεραιότητα δημιουργία δικτύου από πράσινες στέγες και δράσεις ενεργειακής θωράκισης για αποτροπή σπατάλης ενέργειας.
8. Επαναφορά της "γειτονιάς", ως συνεκτικού πυρήνα της συλλογικότητας της πόλης και  διασφάλιση των μικτών χρήσεων γης στις πόλεις, με απομάκρυνση ασύμβατων χρήσεων και έργα που προσδιορίζουν ή τονίζουν την ταυτότητα κάθε γειτονιάς.
9. Ειδικά προγράμματα ενοποίησης αρχαιολογικών χώρων και διαμόρφωση νέων εκτεταμένων περιπατητικών διαδρομών.
10. Αξιοποίηση του θαλάσσιου μετώπου και δημιουργία θαλάσσιας αστικής συγκοινωνίας.
11. Διαμόρφωση μοντέλων Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας ως κεντρική πολιτική και αυτοδιοικητική στόχευση. Βασικό αντικείμενό της θα είναι η αποτροπή της χρήσης Ι.Χ. σε κέντρο και προάστια, η παροχή προτεραιότητας στα Μέσα Συλλογικής Μεταφοράς, η προώθηση της χρήσης ποδηλάτου, η διασφάλιση των δικαιωμάτων των πεζών για αξιοπρεπή πεζοδρόμια, ώστε το περπάτημα να επιλέγεται ως τρόπος μετακίνησης με σημαντικά πλεονεκτήματα για την υγεία και την οικονομική λειτουργία της πόλης.
12. Δράσεις για πρόληψη φυσικών καταστροφών που αναμένεται να ενταθούν τα επόμενα χρόνια, ειδικά στις παράκτιες περιοχές.

Γ. ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ
Τα μεγάλα στοιχήματα στα πολεοδομικά συγκροτήματα της χώρας σχετίζονται με τη συγκράτηση των πολεοδομικών επεκτάσεων, τη μείωση της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων, την αποφόρτιση των δρόμων από τη στάθμευση, τη δημιουργία αποκλειστικής και εκτεταμένης υποδομής για δημόσια συγκοινωνία, την ενίσχυση της πεζής μετακίνησης και του ποδηλάτου.

Οι πολιτικές δεσμεύσεις για τη δημιουργία προϋποθέσεων βιώσιμης αστικής κινητικότητας σε Αθήνα - Θεσσαλονίκη έχουν στον πυρήνα τους την εξασφάλιση ενός αποδεκτού μέγιστου χρόνου για την πρόσβαση στις στάσεις των μέσων συλλογικής μεταφοράς και την παροχή πληροφόρησης σε πραγματικό χρόνο για τη βέλτιστη μετακίνηση με συνδυασμένη χρήση της δημόσιας συγκοινωνίας με άλλους εναλλακτικούς τρόπους φιλικούς στο περιβάλλον. Σε αυτήν την κατεύθυνση, προσδιορίζονται οι ακόλουθοι άξονες δράσεων:
1. Δημιουργία Ενιαίου Φορέα Σχεδιασμού Μεταφορών στο πλαίσιο του Μητροπολιτικού Φορέα Διοίκησης.
2. Επέκταση των μέσων σταθερής τροχιάς (Μετρό, Τραμ, Προαστιακός).
3. Κατά προτεραιότητα διευκόλυνση της κίνησης των λεωφορείων, με επέκταση των λεωφορειολωρίδων σε όλες τις διαδρομές κορμού, τη λειτουργία "πράσινου κύματος" σε κάθε διαδρομή λεωφορείου, την κατασκευή σταθμών μετεπιβίβασης και την απαγόρευση της στάθμευσης σε δρόμους διέλευσης λεωφορείων.
4. Ενιαίο Σύστημα Παροχής Πληροφοριών Μετακινήσεων με μαζικά μέσα με ενιαίο πανελλαδικό αριθμό.
5. Εκτεταμένη απελευθέρωση και διαπλάτυνση των πεζοδρομίων και κατασκευή δικτύων ειδικών λωρίδων ποδηλάτων.
6. Ειδική χρηματοδότηση ΟΤΑ για δημιουργία χώρων στάθμευσης εκτός οδού.
7. Διαμόρφωση Τοπικών Σχεδίων Μεταφορών και Προγραμμάτων Οδικής Ασφάλειας με προσδιορισμό των υπεύθυνων κινητικότητας (mobility managers) σε κάθε ΟΤΑ.
8. Εφαρμογή νυχτερινού ωραρίου τροφοδοσίας καταστημάτων από μεγάλα φορτηγά.
9. Όλες οι εταιρίες που έχουν άνω των 50 εργαζομένων διαμορφώνουν σχέδιο μετακινήσεων προσωπικού και πελατών, με μελέτη κυκλοφοριακών επιπτώσεων. Κάθε έτος υποβάλουν έκθεση για τις ενέργειες που έχουν αναλάβει με στόχο τη μείωση των μετακινήσεων του προσωπικού τους με Ι.Χ. Η έκθεση δημοσιοποιείται. Συμμετέχουν οικονομικά στο κόστος εξυπηρέτησης και μετακίνησης των πελατών τους, υποστηρίζοντας τις αντίστοιχες υποδομές και λειτουργίες (π.χ. δρομολόγια αστικών συγκοινωνιών).
10. Ενισχύεται η χρήση υβριδικών οχημάτων και ΤΑΞΙ με ειδικά κίνητρα.

Δ. ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
Σημαντικό μέρος της κυκλοφοριακής συμφόρησης προκαλείται από την άναρχη μετακίνηση φορτηγών και εμπορευμάτων στα αστικά κέντρα. Με βάση την αντίστοιχη διεθνή εμπειρία, είναι απολύτως ρεαλιστικό να διαμορφωθούν οι ακόλουθοι τέσσερις (4) στόχοι για τα επόμενα τέσσερα (4) χρόνια:
1. Να μειωθεί το κόστος μεταφοράς και διανομής των προϊόντων στις πόλεις κατά 30%.
2. Να μειωθεί το κόστος χειρισμού των προϊόντων, δηλ. φόρτωση, εκφόρτωση, αποθήκευση, κατά 20%.
3. Να μειωθούν τα διανυόμενα χιλιόμετρα των μεταφορικών μέσων που εκτελούν την αστική μεταφορά και διανομή κατά 25%.
4. Να μειωθούν οι εκπομπές CO2 από τις εμπορευματικές μεταφορές κατά 20%.

Για να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι απαιτείται σε πρώτο στάδιο η ανάπτυξη ενός δικτύου κέντρων αποθήκευσης και διανομής με φιλικές προς το περιβάλλον εγκαταστάσεις (πράσινες αποθήκες), καθώς και η υποστήριξη των επιχειρηματικών πρωτοβουλιών που στοχεύουν στην από κοινού μεταφορά και διανομή προϊόντων, την από κοινού αποθήκευση, καθώς και την από κοινού χρήση άλλων υποδομών.

Ταυτόχρονα και παράλληλα απαιτείται η ανάληψη καινοτόμων πρωτοβουλιών, όπως π.χ. i) χρήση των μέσων σταθερής τροχιάς (π.χ. ο Προαστιακός), καθώς και μελέτη άλλων δράσεων (λειτουργία στη Ζυρίχη του cargo tram), ii) σύνδεση των διαφόρων μεταφορικών κέντρων με μικρά και ευέλικτα σημεία διαμετακόμισης εμπορευμάτων (cross docking centers), iii) καθορισμός συστήματος διαχείρισης της κυκλοφορίας βαρέων οχημάτων στην πόλη, iv) κίνητρα για τη δημιουργία στόλου οικολογικών φορτηγών, v) κίνητρα στις επιχειρήσεις που επιτυγχάνουν μείωση στην κατανάλωση καυσίμων, μείωση του όγκου των απορριμμάτων, καθώς και μείωση του όγκου των συσκευασιών.


ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ