Η συμφωνία της εκεχειρίας ανοίγει δρόμο για ομοσπονδία

«Ακούστε τον ήχο της εκεχειρίας... Εκεί πέρα γίνεται κανονική μάχη». Η φράση που αποδίδεται σε φιλορώσο αυτονομιστή της περιοχής του Ντονέτσκ αποτυπώνει γλαφυρά το πόσο εύθραυστη είναι η κατάσταση στο λίαν εύφλεκτο μέτωπο της Ανατολικής Ουκρανίας.
Η πολυπόθητη εκεχειρία, στην οποία συμφώνησαν την περασμένη Παρασκευή τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα, θα χρειαστεί να περάσει διά πυρός και σιδήρου μέχρι να δώσει καρπούς. Οι σποραδικές μάχες που σημειώθηκαν το Σαββατοκύριακο στη Μαριούπολη και στο Ντονέτσκ, με τις δύο πλευρές (το Κίεβο από τη μία και τους αυτονομιστές από την άλλη) να ανταλλάσσουν μάλιστα κατηγορίες για το «ποιος έσπασε πρώτος την εκεχειρία», φανερώνουν πόσο δύσκολη θα είναι στην πράξη η εκτόνωση της κρίσης.
Οι πληγές άλλωστε που αφήνει πίσω του ο εμφύλιος είναι βαθιές. Σε έκθεσή της η Διεθνής Αμνηστία κατηγορεί και τα δύο εμπλεκόμενα μέρη για «εγκλήματα πολέμου», ενώ ο συνολικός αριθμός των νεκρών από τις συγκρούσεις των τελευταίων πέντε μηνών πλέον ξεπερνά τους 2.600. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ως μόνη διέξοδος προβάλλουν η προοπτική ομοσπονδιοποίησης της χώρας και η εξασφάλιση μεγαλύτερης αυτονομίας στα ρωσόφιλα ανατολικά. Το σχέδιο της εκεχειρίας που συμφωνήθηκε την Παρασκευή προβλέπει άλλωστε την αναγνώριση «ειδικού καθεστώτος» για τις «αυτοδιοικούμενες» περιοχές του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ, καθώς και τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών στις συγκεκριμένες επαρχίες.
 
Πούτιν - Ποροσένκο
Οι πρόεδροι Βλαντιμίρ Πούτιν και Πέτρο Ποροσένκο συμφώνησαν σε τηλεφωνική συνομιλία που είχαν το Σάββατο πως η κατάπαυση του πυρός στην Ανατολική Ουκρανία τηρείται «σε γενικές γραμμές». Αναγνωρίζοντας ωστόσο το... εύθραυστο της υπόθεσης, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν επίσης πως θα πρέπει να γίνουν επιπλέον βήματα προκειμένου η εκεχειρία να έχει διάρκεια.
Μόλις λίγες ώρες μετά την τηλεφωνική συνομιλία Πούτιν-Ποροσένκο, το βράδυ του Σαββάτου προς Κυριακή, σημειώθηκαν σφοδρές συγκρούσεις στη Μαριούπολη, με τους φιλορώσους να πολιορκούν θέσεις των ουκρανικών δυνάμεων. Μια 33χρονη γυναίκα έχασε τη ζωή της και τουλάχιστον άλλα τέσσερα άτομα τραυματίστηκαν, χωρίς ωστόσο να είναι ξεκάθαρο εάν για τις ανθρώπινες απώλειες ευθύνονται φιλορωσικά ή ουκρανικά πυρά. Σημειώνεται πάντως πως το στρατηγικής σημασίας λιμάνι της Μαριούπολης εξακολουθούσε μέχρι και χθες να τελεί υπό τον έλεγχο των Ουκρανών.
Συγκρούσεις ωστόσο είχαμε το πρωί της Κυριακής και στην περιοχή του Ντονέτσκ, όπου οι φιλορώσοι έδιναν μάχη με τους Ουκρανούς για τον έλεγχο του (επίσης στρατηγικής σημασίας) αεροδρομίου της πόλης. Η πόλη του Ντονέτσκ μπορεί να βρίσκεται υπό τον έλεγχο των ανταρτών, αλλά δεν ισχύει το ίδιο και για το αεροδρόμιο, το οποίο εξακολουθούν να ελέγχουν οι Ουκρανοί.
Κρίνοντας από τις σποραδικές εστίες φωτιάς του Σαββατοκύριακου, μπορεί να υποθέσει κανείς πως οι δύο πλευρές προβαίνουν σε κάποιες στρατιωτικές επιχειρήσεις της τελευταίας στιγμής, σε μια προσπάθεια να επεκτείνουν/θωρακίσουν τα «κεκτημένα» τους εν όψει... της επόμενης ημέρας.
Η επόμενη ημέρα φαίνεται άλλωστε να μας επιφυλάσσει μια «ομοσπονδιοποιημένη» Ουκρανία. Πιο συγκεκριμένα, η συμφωνία για εκεχειρία, στην οποία κατέληξαν τα εμπλεκόμενα μέρη (Μόσχα, Κίεβο, φιλορώσοι, ΟΑΣΕ), στο Μινσκ της Λευκορωσίας την περασμένη Παρασκευή, προβλέπει την «αποκέντρωση» της εξουσίας από τα χέρια του Κιέβου και αναγνωρίζει «ειδικό καθεστώς» στις «αυτοδιοικούμενες» περιοχές του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ, στις οποίες θα πρέπει να διεξαχθούν πρόωρες τοπικές εκλογές.
Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας-οδικού χάρτη (12 σημείων) για την ειρήνη δόθηκαν χθες στη δημοσιότητα από τον ΟΑΣΕ και δείχνουν σαφώς προς μια κατεύθυνση ομοσπονδιοποίησης της χώρας. Υπό αυτό το πρίσμα αποκτούν νόημα και οι δηλώσεις του ηγέτη της αυτοαποκαλούμενης Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ, Αλεξάντερ Ζακχαρτσένκο, ο οποίος τόνισε πως με την ειρηνευτική συμφωνία της Παρασκευής «νομιμοποιείται» το νέο καθεστώς στην περιοχή του και πως είναι πλέον «ισότιμος» με το Κίεβο.
 
Δύση
Υπενθυμίζεται πως η ομοσπονδιοποίηση αποτελεί πάγιο αίτημα της Μόσχας, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζεται θετικά και από μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας (Βερολίνο κ.α.). Είναι σαφές πως η Δύση, παρά την ψυχροπολεμικού χαρακτήρα ρητορική της εναντίον της Μόσχας, θα προτιμούσε μια πολιτική λύση στο ουκρανικό δράμα.
Σε ανάλυσή τους προ ημερών οι «New York Times» τόνιζαν πως παρά τα όσα λέγονται, η Δύση δεν είναι διατεθειμένη να εμπλακεί στρατιωτικά στο έδαφος της Ουκρανίας. Οι χθεσινές εξελίξεις έμελλε μάλιστα να επιβεβαιώσουν το συγκεκριμένο δημοσίευμα. Στενός συνεργάτης του Ουκρανού προέδρου Ποροσένκο ανακοίνωσε χθες με ανάρτησή του στο Facebook πως το Κίεβο έχει καταλήξει σε συμφωνία για να λάβει στρατιωτική στήριξη (οπλισμό και στρατιωτικούς συμβούλους) από πέντε χώρες του ΝΑΤΟ: τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Νορβηγία και την Πολωνία.
Μέσα σε λίγες ώρες, ωστόσο, οι τέσσερις από τις εν λόγω πέντε χώρες είχαν βγει ανοιχτά με ανακοινώσεις τους και είχαν διαψεύσει την είδηση. ΗΠΑ, Ιταλία, Νορβηγία και Πολωνία ξεκαθάρισαν πως δεν τίθεται θέμα αποστολής όπλων στην Ουκρανία, ενώ από την πλευρά της η Γαλλία αρνήθηκε να κάνει κάποιο σχόλιο.
Κατά τα λοιπά, σήμερα αναμένεται να ανακοινώσει η ΕΕ εάν θα θέσει σε ισχύ το νέο πακέτο κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας, με τη Μόσχα ωστόσο να απειλεί με αντίποινα.
 
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΑΦΙΔΑΣ
 
www.ethnos.gr
 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ