Παιδικά ρούχα - Πακέτα Βάπτισης Papillonkids.gr

Αυθαίρετοι κοινωνικοί κανόνες - Γράφει η Μαρία Καρασαλίδου

 

Ως κοινωνικά όντα οι άνθρωποι συμμετέχουν σε διάφορες ομάδες μικρές ή μεγάλες, συγκροτώντας θεσμούς,  όπως είναι τα έθνη, οι πολιτισμοί, οι θρησκείες, τα επαγγέλματα, οι λέσχες ή η οικογένεια. Προτού ακόμη συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε κοινωνικά όντα, συμμετέχουμε σε διάφορες ομάδες, έξω από τις οποίες δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε.

Εκτός αυτού, κάθε ομάδα αυτοπροσδιορίζεται διαμορφώνοντας κανόνες και συμπεριφορές που τα μέλη της οφείλουν να σέβονται. Από την άποψη αυτή, κάθε ομάδα ή θεσμός μας επιβάλλει να συμμορφωθούμε προς ένα κανονιστικό πλαίσιο που αποτελείται από πεποιθήσεις, συμπεριφορές, ταμπού και άλλα.

Όλοι μας, σε διαφορετικό ίσως βαθμό ο καθένας, αποδεχόμαστε ως ορθές τις πεποιθήσεις και τις πρακτικές που καλλιεργούνται στις ομάδες που ανήκουμε. Συνήθως η αποδοχή του πλαισίου αυτού είναι άκριτη και απόλυτη .

Η συμμετοχή σε μια κοινωνική ομάδα προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα αν και το τίμημα που καλούνται να πληρώσουν τα μέλη της είναι συνήθως μεγάλο. Για παράδειγμα, πολλοί άνθρωποι έχουν ανήθικη συμπεριφορά, γιατί αυτό αναμένουν από αυτούς. Οι ομάδες επιβάλλουν τους κανόνες τους με συμβάσεις στα μέλη τους. Στην καθημερινή ζωή, η συμμετοχή των ατόμων στις διάφορες  ομάδες «απαιτείται». Αν σκεφτεί κανείς πως δεν θέλει να ανήκει σε κανένα έθνος, να είναι πολίτης οχι μιας χώρας αλλά του κόσμου. Πράγμα αδύνατο, καθώς δεν θα μπορούσε να μείνει πουθενά ή να ταξιδέψει σε κάποια άλλη χώρα. Και αυτό γιατί κάθε κομμάτι του πλανήτη μας διεκδικείται από κάποιο έθνος ως ζώνη κυριαρχίας και κάθε χώρα απαιτεί από τους επισκέπτες της να είναι πολίτες κάποιας άλλης χώρας και να διαθέτουν διαβατήριο. Επιπλέον στην περιοχή όπου ένα έθνος επιβάλλει την «κυριαρχία» του απαιτεί την υπακοή όλων των μελών του σε ένα πολυδαίδαλο και πολύπλοκο νομικό σύστημα που συγκροτείται από χιλιάδες νόμους και κανόνες δικαίου.

Για τους περισσότερους ανθρώπους η τυφλή συμμόρφωση στους κανόνες της ομάδας είναι, σε μεγάλο βαθμό, αυτόματη δηλαδή ασυνείδητη και άστοχη. Οι περισσότεροι άνθρωποι συμμορφώνονται χωρίς να το συνειδητοποιούν τον κομφορμισμό τους. Εσωτερικεύουν τους κανόνες και τις απόψεις της ομάδας τους, ταυτίζονται μαζί της και δρουν σύμφωνα με τα ισχύοντα πρότυπα χωρίς ποτέ να αμφισβητούν , έστω και στο ελάχιστο αυτά που κάνουν. Οι περισσότεροι άνθρωποι λειτουργούν στο πλαίσιο της ομάδας τους χωρίς να στοχάζονται τις απόψεις, τις στάσεις και τις συμπεριφορές τους, κάτι που πολλές φορές τους κάνει να μοιάζουν με μέλη συμμοριών.  Οι αυθαίρετοι κοινωνικοί κανόνες αντιμετωπίζονται ως εγγενώς καλοί και σωστοί. Οι κανόνες αυτοί υποχρεώνουν τους ανθρώπους να διαπράξουν πολλές αδικίες εις βάρος των μελών άλλων κοινωνικών ομάδων ή εθνών. Περιθωριοποιούνται όσοι δεν υποτάσσονται στις κοινωνικές συμβάσεις όπως οι φιλειρηνιστές και οι πολέμιοι των ανήθικων κυβερνητικών πρακτικών, όταν οι υπόλοιποι σωπαίνουν, ή πως οι αυθαίρετες κοινωνικές συμβάσεις οδηγούν συχνά στη θέσπιση εξίσου αυθαίρετων και άδικων νόμων, η εφαρμογή των όποιων προκαλεί δεινά στις ανθρώπινες κοινωνίες, όπως στην περίπτωση της επιβολής εξοντωτικών φόρων και ποινών από τις εκάστοτε δημόσιες υπηρεσίες.

Όταν σκέφτεται κάνεις ελεύθερα και ανεξάρτητα, δεν ακολουθεί άκριτα τους πολλούς και αποφασίζει τι πρέπει να πιστέψει και τι να απορρίψει. Επιπλέον, συχνά οι κοινωνικοί κανόνες και τα ταμπού δεν είναι τίποτα περισσότερο από υποκειμενικές κατασκευές μιας μη σκεπτόμενης ανθρώπινης ομάδας.

Βέβαια, είναι πολύ δύσκολο να ασκήσουμε κριτική στις συμβάσεις και στους θεσμούς του δικού μας πολιτισμού, εφόσον είναι βαθιά ριζωμένοι στην ψυχή και στο μυαλό μας από την βρεφική μας ηλικία. Ο θεσμός μας περιβάλλει σαν ένα κουκούλι και για να τον «τρυπήσουμε»  πρέπει να έχουμε θάρρος και διορατικότητα.

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ