Παιδικά ρούχα - Πακέτα Βάπτισης Papillonkids.gr

Μνήμη Μανώλη Γλέζου - Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

Ο θάνατος του πολιτικού και αγωνιστή την περίοδο της ναζιστικής (και ευρύτερα, τριπλής) Κατοχής της χώρας, Μανώλη Γλέζου,  την Δευτέρα 30 Μαρτίου, ήδη έχει προσφέρει την αφορμή για την συγγραφή και την δημοσίευση πολλών κειμένων σχετικών με την εν γένει πορεία και πολιτική στάση του, όπως και την προσωπικότητα του, σε βαθμό όπου και το ανθρώπινο στοιχείο, με ό,τι δύναται να σημάνει αυτό να αναδεικνύεται (όπως δείχνει και το σημερινό άρθρο του Γιώργου Νασμή στην εφημερίδα 'Τα Νέα'). 

Περισσότερο και από το 'τέλος μίας εποχής,' όπως προβάλλεται έντονα και πολιτικά-δημοσιογραφικά, με αφορμή τον θάνατο του παλαίμαχου πολιτικού από την Απείρανθο της Νάξου, εκφράζεται και προσδιορίζεται πολιτικά ή αλλιώς, πολιτικοϊδεολογικά, το πλαίσιο ανάδυσης μίας γενεακής 'βιο-αφήγησης' για την περίοδο της Κατοχής, τις ρηγματώσεις σε πολλά επίπεδα, ακόμη και τις δυνατότητες δράσης και συλλογικής κινητοποίησης που αυτή ανέδειξε. 

Και ακόμη, αναδεικνύεται η μετεμφυλιακή-μεταπολεμική  δραστηριοποίηση του Μανώλη Γλέζου  η πορεία την περίοδο της Μεταπολίτευσης αλλά και της βαθιάς οικονομικής κρίσης του ελληνικού κοινωνικοοικονομικού σχηματισμού, με τέτοιον τρόπο ώστε να διαφανεί το πολιτικό υποκείμενο 'Γλέζος' και οι επιλογές του. 

Η παρούσα ανάλυση δεν φιλοδοξεί να σκιαγραφήσει ένα 'αγιογραφικό πορτραίτο' του θανόντος, ούτε να προσφύγει στο περισσότερο 'ασφαλές καταφύγιο' μίας ειδικής 'περιπτωσιολογίας' που εν προκειμένω, σχετίζεται κύρια με την, από κοινού με τον Απόστολο Σάντα, πράξη της αποκαθήλωσης της σημαίας του Τρίτου Ράιχ από την Ακρόπολη, στα 1941, η οποία και θεωρείται, συμβολικά, πολιτικά και έμπρακτα, ως η αφετηριακή στιγμή του αντιστασιακού κινήματος εν Ελλάδι. Κάποιες από τις αναλύσεις των τελευταίων ημερών, δίνουν την αίσθηση ό,τι, κατεβάζοντας, μαζί με τον Απόστολο Σάντα, την ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη, ο Μανώλης Γλέζος έμεινε ‘εκεί,’ εκεί όπου η ιστορία ή η ιστορική πράξη τείνει προς τον μετασχηματισμό της σε ημερομηνιακή τελετουργία θεσμικής μνημόνευσης (βλέπε τις επετείους της 28ης Οκτωβρίου και της 25ης Μαρτίου). 

 Άλλωστε, το όλο φορτίο του Μανώλη Γλέζου, δεν εξαντλείται σε αυτή την πολύ σημαντική πολιτική πράξη που συναρθρώνει το ατομικό με το συλλογικό στοιχείο, κομίζοντας την αίσθηση μίας τότε ακόμη εξατομικευμένης προσδοκίας αντίστασης σε ό,τι εξέφραζε ο 'κατακτητής.' Το κείμενο θεωρητικά, εκκινεί από την θέση του Καρλ Μαρξ, όπως καταγράφεται στις 'Θέσεις για τον Φώυερμπαχ.' 
«Αλλά η ανθρώπινη ουσία δεν είναι μια αφαίρεση που ενυπάρχει μέσα στο μεμονωμένο άτομο. Στην πραγματικότητα της, είναι το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων...».

Ο Μανώλης Γλέζος, συνδιαλέχθηκε με τα πυκνά νοήματα, τις κοινωνικοπολιτικές διεργασίες της εκάστοτε εποχής, καθιστάμενος, αφενός μεν η 'ενσάρκωση' της αγωνίας, των αντιφάσεων και των εξελίξεων της, και, αφετέρου δε, η αντανάκλαση αυτών των εξελίξεων (και των εγκάρσιων τομών) στο κάθε φορά παρόν, θέτοντας ως σημείο αναφοράς, πολιτικά αιτήματα και προσδοκίες, συλλογικώ τω τρόπω. Πέραν της αντιστασιακής του δράσης την περίοδο της Κατοχής και των συνακόλουθων προεκτάσεων της, ο Μανώλης Γλέζος βίωσε τους προσίδιους όρους συγκρότησης και δράσης του μετεμφυλιακού κράτους, με τον αντι-κομμουνισμό να καθίσταται σημαίνον στοιχείο αναφοράς και εσώτερης συνοχής του μπλοκ εξουσίας και των ευρύτερων κοινωνικών του συμμαχιών (το πλέγμα δίωξης-φυλάκισης), εναλλάσσοντας την πολιτική με την δημοσιογραφική λειτουργία, ή, διαφορετικά τιθέμενο, καθιστώντας την δημοσιογραφική του παρουσία και ιδιότητα ως 'εργαλείο' άρθρωσης ενός μαχητικού πολιτικού λόγου, υπό το πρίσμα εμβάπτισης του στα νάματα της αριστερής ιδεολογίας. Ο Μανώλης Γλέζος υπήρξε ανοιχτός σε διάφορες πολιτικές ιδέες, αναλαμβάνοντας και το προσωπικό κόστος της υπεράσπισης τους, όπως διεφάνη και την μεταπολεμική-μετεμφυλιακή περίοδο. Ο ίδιος υπήρξε στέλεχος της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ), του κόμματος που προέκυψε μετά την λήξη του Εμφυλίου πολέμου ουσιαστικά, όχι ως απλή συνέχεια του απαγορευμένου ΚΚΕ, αλλά ως πολιτικό  ρεύμα που διεκδίκησε και έλαβε την δική του θέση στο κομματικό-πολιτικό γίγνεσθαι της εποχής, επιδιώκοντας την πολιτική εκπροσώπηση του Εαμικού κοινωνικού-ταξικού μπλοκ.  

Ως αριστερός ιδεολόγος, μετέπειτα, θα καταδικάσει την στρατιωτική εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης στην Τσεχοσλοβακία στα 1968, δίχως όμως αυτή η στρατηγική επιλογή στην οποία προέβη να εμπλουτίζεται με έναν κριτικό θεωρητικό λόγο που θα συνέβαλλε στην έμπρακτη αμφισβήτηση του Σοβιετικού, Σοσιαλιστικού εγχειρήματος και των επι-γενόμενων χαρακτηριστικών του. 
Για τον ίδιο εξάλλου, το Σοσιαλιστικό εγχείρημα προσλαμβάνοντας ως η 'ζώσα' (εκείνη την ιστορική περίοδο) κοινωνική, οικονομική και γεω-πολιτική εναλλακτική στον 'δυτικό ιμπεριαλισμό,' με τον ίδιο τον μετέπειτα πρόεδρο της τοπικής κοινότητας Απειράνθου  στη Νάξο, να τροφοδοτεί τον λόγο του με μοτίβα από την περίοδο της Κατοχής και της Αντίστασης. Ευρύτερα ομιλώντας, στην κοινωνικοπολιτική πορεία του Μανώλη Γλέζου, το εθνικό στοιχείο διασταυρώνονταν με το διεθνικό, προσιδιάζοντας προς την κατεύθυνση συγκρότησης και εννοιολογικής πλαισίωσης  της 'χειραφέτησης' που ενέγραψε ένα πρωταρχικό, απτό περιεχόμενο, ήτοι την δυνατότητα πραγμάτωσης της σε έναν συγκεκριμένο χώρο και τόπο. 

Η στάση του στη δημόσια σφαίρα, δεν υπήρξε αυτή ενός κλασικού δημοσιολόγου. Αντιθέτως, το πολιτικοϊδεολογικό στοιχείο συνυφαίνονταν με την παρεμβατικότητα, με την συλλογική σε ευρύτερες δράσεις και κινητοποιήσεις, ωσάν ταυτοτικό όρο.  Οι προσεγγίσεις του παρακολουθούσαν τις ζυμώσεις στον ευρύτερο αριστερό χώρο, όπως εστίασαν σε εγχειρήματα λαϊκής αυτενέργειας, σημασιοδοτούσαν το εθνικό στοιχείο με όρους 'εξάρτησης,' στο εγκάρσιο σημείο όπου αυτές οι προσεγγίσεις μετεξελίχθηκαν προς το ίδιο έδαφος της ευρύτερης εθνικο-απελευθερωτικής και αντι-εξαρτησιακής αναφοράς (αριστερής χροιάς),  συμπυκνωμένες στο σχήμα της 'πατρίδας' διανθισμένης με λαϊκότροπες αναφορές. 

Και είναι σε αυτό το πεδίο όπου, έχοντας προηγηθεί η αντι-δικτατορική του δράση (η αμφισβήτηση της εξουσιαστικής συνθήκης κατέστη σταθερά της όλης πορείας του στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι), διαμορφώθηκαν οι προϋποθέσεις για την σύγκλιση του με το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ), την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Το ΠΑΣΟΚ υπήρξε κίνημα-κόμμα που κατέστη σταδιακά το κυρίαρχο ‘ρεύμα’ της Μεταπολίτευσης, φέροντας σε πρώτο πλάνο, ιδίως την περίοδο της πρώιμης Μεταπολίτευσης, την Διακήρυξη της ‘3ης του Σεπτέμβρη.’

Ερχόμενος σε επαφή με τα αντι-εξαρτησιακά επίδικα του Πασοκικού λόγου, με τις προκείμενες της εθνικο-απελευθερωτικής δράσης ως εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση για την εγκαθίδρυση ή αλλιώς, αξιο-θεμελίωση του ‘Σοσιαλισμού’ εν Ελλάδι, με την αναπαραγωγή του σχήματος των ‘μη-προνομιούχων’ και με το σημαίνον της ‘Αλλαγής’ (βλέπε την ανάλυση του Βασίλη Ασημακόπουλου), εντός Μεταπολίτευσης, ως έγκληση μίας κοινωνικής συμμαχίας αλλά και ως περιεχόμενο μίας κυβερνητικής πλέον, πολιτικής, ο Μανώλης Γλέζος συνεργάσθηκε με το ΠΑΣΟΚ την δεκαετία του 1980. 

Με τέτοιον τρόπο, που το κυβερνητικό εγχείρημα του ΠΑΣΟΚ λάμβανε χαρακτηριστικά μετωπικής κατεύθυνσης (το κοινωνικό μπλοκ των ‘μη-προνομιούχων’ και της ‘Αλλαγής’ ενέγραψε  δύο διακριτές μεν, αλλά αλληλο-συμπλεόμενες κατευθύνσεις),  ιδίως εάν συνυπολογιστεί σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική στάση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος (ΚΚΕ) έως το 1986.

Η πρώτη περίοδος της κυβέρνησης της ΄Αλλαγής’ (1981-1985), με μία σειρά μέτρων στα οποία ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει η νομοθετική αναγνώριση της ‘Εθνικής Αντίστασης,’ δύναται να αναγάγει τον Μανώλη Γλέζο στη σφαίρα του πολιτικού-συμβολικού, με τον ίδιο να προσδιορίζεται ως ο ‘συνδετικός κρίκος’ δύο εποχών: της γενιάς της αντίστασης και της κυβερνητικής αναγνώρισης και νομιμοποίησης της με την πρώτη  Μεταπολιτευτική γενιά, αποδίδοντας μία εμπρόθετη χροιά σε ό,τι θα αποκαλέσουμε ως ‘ιστορικό-ιστορικοποιημένο ΠΑΣΟΚ.’ Η περίοδος της συμπόρευσης του με το ΠΑΣΟΚ, καταλαμβάνει ιδιαίτερο χώρο στη Μεταπολιτευτική πορεία του Μανώλη Γλέζου, αναδεικνύοντας βαθύτερες πολιτικοϊδεολογικές διεργασίες που πραγματοποιούνταν, στο εγχώριο κομματικό-πολιτικό γίγνεσθαι. 

Με αναφορά αυτή την περίοδο, ανακύπτουν, όχι μεταφυσικά, αλλά πολιτικά, οι όροι της εμπλοκής του Μανώλη Γλέζου με την τοπική αυτοδιοίκηση, πεδίο που αξίζει περισσότερης μελέτης, καθότι σχετίσθηκε, στη βάση του, με την λήψη πρωτοβουλιών ‘συμβουλιακής’ δημοκρατίας και συμμετοχής των πολιτών της κοινότητας Απειράνθου στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων, εκεί όπου η κοινότητα ανασυγκροτήθηκε χωρικά και πολιτικά, πάνω στο πεδίο της συμπερίληψης,  της συν-απόφασης και της λογοδοσίας, παραμένοντας όμως ατελής. 

Από την δεκαετία του 1980 έως την συμμετοχή του σε διάφορα κινήματα και δράσεις την δεκαετία του 1990 και του 2000, την έκφραση αλληλεγγύης σε διάφορα κοινωνικά κινήματα και οργανώσεις, έως την συμμετοχή του στο εγχείρημα του ‘Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς’ και την πολιτική του εναντίωση στον κυβερνητικό ΣΥΡΙΖΑ, με τον Μανώλη Γλέζο να αποδίδει έμφαση στον μνημονιακό μετασχηματισμό του κόμματος που εκκίνησε το καλοκαίρι του 2015, ο Μανώλης Γλέζος, στην πολύχρονη διαδρομή του, έφερε τις αντιφάσεις και τις εντάσεις της εποχής του, τις εμπροσθοβαρείς κινήσεις και τις οπισθοχωρήσεις, μεταστοιχειώνοντας το υπόδειγμα του ‘πράττειν’ σε λόγο και αντίστροφα, δημιουργώντας ένα απόθεμα μνήμης και ιστορίας, με μοτίβα διαλεκτικής που αναγνώριζε την κοινωνική-πολιτική και ιδεολογική δια-πάλη (ο «πόλεμος θέσεων και χαρακωμάτων» του Αντόνιο Γκράμσι), ως διαδικασία σύστοιχη με την εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας και της βελτίωσης της θέσης του κοινωνικού υποκειμένου εντός αυτής. Από το 2015 και έπειτα, πραγματοποιήθηκε η συνεργασία του με τον πολιτικό φορέα της εξω-κοινοβουλευτικής Αριστεράς Λαϊκή Ενότητα, πάνω στη βάση του ενεργού αντι-μνημονιακού λόγου και της αντίστοιχης πρακτικής.

Η συναίνεση στην όλη σκευή και πορεία του, προχωρούσε παράλληλα με την σύγκρουση, κοινωνικά και πολιτικά, με τον  ίδιο να αφήνει να διαρρεύσει μία ιστορική αίσθηση: Πέραν των πολιτικών ‘επικήδειων’ και των εν πολλοίς ηρωοποιημένων αφηγήσεων των τελευταίων ημερών, ο ίδιος θεωρούσε οι ‘λογαριασμοί’ του με την ιστορία ‘δεν έχουν κλείσει ακόμα.’ Εάν ο Μανώλης Γλέζος που κηδεύθηκε χθες είναι, κατά την Μαρξική διατύπωση, το «σύνολο των κοινωνικών του σχέσεων», τότε θα προσθέσουμε πως επίσης είναι το «σύνολο» της ατομικής του στάσης και των πολιτικών του επιλογών.

 

 

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ