Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μεγάλης Βρετανίας - Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

Ένα από τα θέματα της ημερήσιας διάταξης του ευρωπαϊκού συμβουλίου κορυφής της 16ης Οκτωβρίου, είναι και η εν εξελίξει διαδικασία της Βρετανικής εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ήτοι, το περιώνυμο 'Brexit.'

Οι συζητήσεις και περαιτέρω, οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη μίας συμφωνίας εξόδου συνεχίζονται με καταληκτική ημερομηνία την 31η Δεκεμβρίου του 2020, που ουσιαστικά και συμβολικά, είναι η ημερομηνία επικύρωσης της εξόδου της Μεγάλης Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξόδου που εάν θέλουμε να εντοπίσουμε την πρωτογενή της 'πηγή,' τότε θα αναφέρουμε πως αυτή είναι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2016, το οποίο και ενέγραψε μία σειρά κοινωνιο-γεωγραφικών αποκλίσεων.

Δύναται να αναφέρουμε πως, η εκ-πεφρασμένη πολιτικοϊδεολογικά θέση υπέρ της εξόδου της Μεγάλης Βρετανίας από την Ένωση, ενείχε υποστηρικτές (με διαφορετική αφετηρία), από διάφορες κομματικές-πολιτικές παρατάξεις, ενώ παράλληλα η κοινωνική υποστήριξη που εξέλαβε η μείζονα θέση περί 'φυγής' ως Βρετανικής 'απο-λύτρωσης' διαδραμάτισε ιδιαίτερο ρόλο στην συγκρότηση ενός κοινωνικοπολιτικού μπλοκ που τρέφονταν και συνέκλινε από το φαντασιακό της 'εξόδου.'

 Το κόμμα 'Ανεξαρτησίας' για παράδειγμα, με επικεφαλής τότε τον Νάιτζελ Φάρατζ, προσιδίαζε προς τον προσίδιο άξονα της 'Βρετανικότητας,' συναρθρώνοντας «συστηματικά δημοψηφισματικές αρχές με αποφασιοκρατικές μεθόδους»,  κατά την έκφραση της Βασιλικής Γεωργιάδου, θέτοντας ως σημείο αναφοράς έναν λόγο αταβιστικής και αντι-ελιτιστικής χροιάς, όπως διεφάνη και στις δηλώσεις του Νάιτζελ Φάρατζ την επαύριον του 'νικηφόρου' δημοψηφίσματος.

 Έκτοτε, η κοινωνικοπολιτική τομή του δημοψηφίσματος δεν έπαυσε να αναζητεί την αποκρυστάλλωση του σε μία συνεκτική στρατηγική 'εξόδου' από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με την όλη διαδικασία, όπως συνάγεται, να μην καθίσταται ευθύγραμμη και μονοσήμαντη, αποκτώντας ένα τριγωνικό σχήμα.

 Ως προς αυτό, θεωρούμε πως η όλη στρατηγική 'εξόδου,' δεν εμπλέκει μόνο την Μεγάλη Βρετανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση ως υπερ-εθνικό και δια-κυβερνητικό δρώντα, ως ένα ιδιαίτερο «ρυθμιστικό κράτος» (regulatory state), για να παραπέμψουμε στην ανάλυση του Majone, αλλά και τα επιμέρους συμφέροντα των κρατών-μελών, κάτι που σχηματοποιείται στον λόγο που αρθρώνει ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, εν όψει της συνόδου: «Η Γαλλία είναι έτοιμη για Brexit χωρίς συμφωνία, αν η Βρετανία αρνηθεί να συμφωνήσει ως προς τους όρους μιας μελλοντικής συμφωνίας που θα διασφαλίζει τα δικαιώματα των γάλλων αλιέων στα βρετανικά ύδατα και θα θέτει κανόνες κατά του αθέμιτου ανταγωνισμού, προειδοποίησε ο πρόεδρος της Γαλλίας. ''Σε καμία περίπτωση δε θα θυσιαστούν οι γάλλοι ψαράδες για το Brexit» τόνισε στους δημοσιογράφους ο Εμανουέλ Μακρόν, προσερχόμενος στη σύνοδο».

 Σε αυτό το πλαίσιο, αυτή η τριγωνική σχέση εγγράφει περιεχομενικά, αφηγήσεις, προτιμήσεις, επιλογές και στρατηγικώ τω τρόπω, συμφέροντα, σημασιοδοτώντας την συγκεκριμένη διαδικασία (διαδικασία 'εξόδου), με τους επι-γενόμενους όρους της δυνατότητας μετάβασης. Με την αίρεση ολοκλήρωσης της διαδικασίας, ανακύπτουν μία χορεία ερωτημάτων που αφορούν κύρια την Ευρωπαϊκή Ένωση;  Ποια κατεύθυνση δύναται να ακολουθήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση σε περίπτωση που επισφραγισθεί η απώλεια μίας χώρας που διαθέτει πολιτική, οικονομική και στρατιωτική ισχύ; Θα ακολουθήσει την κατεύθυνση της θεωρούμενης ως εμβάθυνσης σε διάφορα πεδία πολιτικής και δη ασκούμενης πολιτικής ή θα επιλέξει τον μετασχηματισμό της σε έναν οιονεί συστημικό ‘παίκτη’ που προτάσσει την πολιτική του ‘ενός τρίτου,’ δηλαδή την πολιτική της ενίσχυσης με περαιτέρω εκτελεστικές αρμοδιότητες των κατευθυντήριων οργάνων της; 

Πως δύναται να εξελιχθεί η επιδιωκόμενη απόκτηση κοινής αμυντικής και εξωτερικής πολιτικής; Οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη συμφωνίας, από την πλευρά των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, κινούνται γύρω από το σημαίνον της ‘δίκαιης’ συμφωνίας, κάτι που μας ωθεί στο να τονίσουμε πως οι διαπραγματεύσεις ενδύονται τον μανδύα επιδίωξης της «αρχής της επιείκειας», αυτό που και ο Franck αποκαλεί  «ex aequo et bono» (το «ορθόν και το ίσον»). 

Με βάση αυτή την αντίληψη (αντίληψη ‘λειτουργικής’ συμφωνίας), νοηματοδοτείται ένα περίγραμμα το οποίο και, αφενός μεν περιλαμβάνει την ισομερώς κατανεμημένη εμπορική συμφωνία που δεν αφήνει ανικανοποίητα τα δύο μέρη, και ιδίως το Ευρωπαϊκό (βλέπε και επιμέρους συμφέροντα), και, αφετέρου δεν, προσδιορίζονται εμπρόθετα η πρωταρχική αναφορά και εν συνεχεία η θέσπιση όρων που δύνανται να καταστήσουν την συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μεγάλης Βρετανίας, στη ‘μετά-Brexit’ περίοδο, βιώσιμη μεσο-μακροπρόθεσμα. 

Είναι σε αυτό το σημείο που στην όλη διαπραγμάτευση που διεξήχθη και εν μέρει διεξάγεται σε παράλληλα επίπεδα, υπεισέρχονται παράμετροι όπως το συνοριακό καθεστώς που άπτεται και της ιστορικής σύνθεσης της Μεγάλης Βρετανίας (Βόρεια Ιρλανδία), της κυκλοφορίας προϊόντων από και προς την Μεγάλη Βρετανία (ανταγωνισμός), της μετανάστευσης, αναδεικνύοντας και συστηματοποιώντας ζητήματα κεντρικής και πολιτικής στρατηγικής που για την Μεγάλη Βρετανία προβάλλουν την δυνατότητα σύναψης διμερών συμφωνιών για διάφορα θέματα, ιδίως από την στιγμή που το σφαιρικό πλέγμα της ‘εξόδου’ δεν είναι οικονομίστικο. 

Εντός των διαπραγματευτικών συνδηλώσεων, και τα δύο συνιστώντα μέρη προσέρχονται με δικλείδες ασφαλείας, με την Μεγάλη Βρετανία να επιθυμεί να διαφυλάξει το ‘κεκτημένο’ του δημοψηφίσματος και την δε Ευρωπαϊκή Ένωση, να εστιάζει στο ό,τι η Μεγάλη Βρετανία δεν παίζει εν οι παικτοίς. Η αναζήτηση της ‘δίκαιης,’ για όλες τις μεριές, συμφωνίας, δεν σημαίνει ό,τι δεν ενυπάρχουν και προετοιμασίες για το ενδεχόμενο της μη επίτευξης συμφωνίας, που θα έχει ως αποτέλεσμα μία άτακτη και μη-κανονιστική ‘έξοδο’ της Μεγάλης Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Εν καιρώ πανδημικής κρίσης και διεθνών ανακατατάξεων,  η  Βρετανική τυπολογική εστίαση στην ‘προστασία’ και στην διασφάλιση επιδιώκεται  να συνυπάρξει με την Ευρωπαϊκή αίσθηση της ισορροπίας και της ισομερούς συνύπαρξης.

 Εντός του περιβάλλοντος της Συνόδου κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της διεξαγωγής και της ολοκλήρωσης της, η εξέλιξη της διαπραγμάτευσης επί των όρων της Βρετανικής, στρατηγικής 'εξόδου,' συνιστά στοιχείο που αντικατοπτρίζει, με ίδιους και άλλους όρους, την ιστορία των Ευρω-βρετανικών σχέσεων.

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ