Για την απονομή του φετινού Νομπέλ Ειρήνης - Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

Πριν από λίγες ημέρες, η Νορβηγική επιτροπή που απονέμει το Νομπέλ Ειρήνης, αποφάσισε να βραβεύσει για την φετινή χρονιά με το συγκεκριμένο βραβείο, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό πρόγραμμα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), επικεφαλής του οποίου είναι ο Αμερικανός Ντέιβιντ Μπίσλι, πρώην βουλευτής της Βουλής των Αντιπροσώπων με το Ρεπουμπλικανικό κόμμα. 

Ουσιαστικά, η απόφαση απονομής του φετινού βραβείου Νομπέλ Ειρήνης, όχι σε κάποιο μεμονωμένο πρόσωπο που εργάζεται για την προώθηση και περαιτέρω, την εμπέδωση της ειρήνης, όπως ανέδειξε η περυσινή απόφαση βράβευσης του Αιθίοπα πρωθυπουργού Αμπίι Αχμέτ Άλι, για την ενεργητική και άμεση μεσολάβηση του για την πολιτική-ειρηνική παύση της ανοιχτής σύγκρουσης μεταξύ Ερυθραίας και Αιθιοπίας, εγγράφει και μία σημαίνουσα παροντική διάσταση που σχετίζεται εμπρόθετα με την πανδημική κρίση και τις κοινωνικές-ανθρωπιστικές προεκτάσεις της.  

Στο αιτιολογικό της απόφασης, η πρόεδρος της Νορβηγικής επιτροπής, Μπέριτ-Ράις Άντερσεν, αναφέρει ό,τι το βραβείο δόθηκε «για τις προσπάθειες του για την καταπολέμηση της πείνας, για τη συνεισφορά του στην καλυτέρευση των συνθηκών για την ειρήνη στις πληγείσες περιοχές, και για την για την λειτουργία του ως κινητήρια δύναμη στις προσπάθειες αποτροπής της χρήσης της πείνας ως όπλου πολέμου και συγκρούσεων».

 Σε αυτό το πλαίσιο, εν καιρώ ένοπλων συγκρούσεων που λαμβάνουν χώρα σε διάφορες χώρες, με μία εξ αυτών να είναι η πλέον πρόσφατη στο Ναγκόρνο Καραμπάχ (που όμως δεν θεωρείται 'νέα' σύγκρουση), για την οποία ο Γάλλος ισλαμολόγος Ζιλ Κεπέλ επισημαίνει πως «βρίσκεται στο επίκεντρο όλων των μεγάλων ρηγμάτων που ορίζουν τις συγκρούσεις στη Μεσόγειο», η απονομή του φετινού Νομπέλ Ειρήνης, αντανακλά το προσίδιο πλαίσιο της πολυμέρειας,  ή αλλιώς, της πολυμερούς προσέγγισης ('συλλογικοποίηση' του διακυβεύματος), συναρθρώνοντας την ανθρωπιστική δράση που προσιδιάζει προς τον άξονα αντιμετώπισης της πείνας από τον 'Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών' και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό του Πρόγραμμα, σε διάφορες χώρες-μέτωπα, με μία οιονεί δια-κυβερνητική δράση που δύναται να καταστήσει το Παγκόσμιο Επισιτιστικό πρόγραμμα ως κατά βάση μεσολαβητικό πρόγραμμα που επιμερίζεται με βάση διατροφικές ανάγκες, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει την παροχή τροφής ως πόρο που δύναται να οδηγήσει στο ‘ζην.’ Εδώ το υπόδειγμα είναι ‘τροφή και ειρήνη.’ Ή αλλιώς, η διαμόρφωση των προϋποθέσεων ειρήνης σε μία εμπόλεμη ζώνη. 

 Και λέγοντας κάτι τέτοιο, εννοούμε πως το πρόγραμμα καταπολέμησης της πείνας του 'Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών' (ΟΗΕ), παρεμβαίνει δραστικά σε διάφορες περιοχές (εμπόλεμες και μη εμπόλεμες), τείνει προς την συγκρότηση υποδομών στοχευμένης παρουσίας, θέτοντας ως σημείο αναφοράς την διαδικασία της «επισφαλειοποίησης», για να παραπέμψουμε στην αναλυτική της Judith Butler. 

Η διαδικασία της «επισφαλειοποίησης», στο υπόδειγμα που σημαίνεται μέσω της όλης δράσης του Παγκόσμιου Επισιτιστικού προγράμματος, έχει να κάνει με τους όρους με τους οποίους κάποιο υποκείμενο ή μία ολόκληρη πληθυσμιακή ομάδας, καθίστανται 'επισφαλείς,' (γίνονται επισφαλείς'), συνεπεία διαφόρων καταστάσεων. Όπως είναι η ύπαρξη και η όξυνση κοινωνικών-ταξικών ανισοτήτων, η υφαρπαγή της γης, η «βιοπολιτική υποκειμενοποίηση», κατά την έκφραση της Αθηνάς Αθανασίου, η επι-τέλεση του πολέμου εκτατικά και μαζικά.

 Σε αυτό το πλαίσιο, στην πείνα, και σε ένα δεύτερο επίπεδο, στη διάρκεια και στην έκταση της, ως παραγόμενη μορφή 'επισφαλειοποίησης' και αποστέρησης των απαραίτητων, εστιάζει το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα, με το ίδιο να νοηματοδοτεί ένα διττό πλέγμα. Έτσι, αφενός μεν δίδεται έμφαση, στρατηγικά-επιχειρησιακά, στην άμεση αντιμετώπιση της πείνας ως μορφής 'επισφάλειας, και, αφετέρου δε, η ενεργοποίηση του προγράμματος, ιστορικά (κάτι που διαδραμάτισε ρόλο στην απόφαση βράβευσης), έχει προσλάβει τα επι-γενόμενα χαρακτηριστικά διαμόρφωσης μίας εν γένει διατροφικής-επισιτιστικής κουλτούρας. 

Και μέσα από αυτή την κουλτούρα έτσι όπως αρθρώνεται και αναπτύσσεται, λαμβάνουν χώρα πολιτικές δημιουργίας διατροφικής 'ασφάλειας' ενώπιον και απέναντι στην κοινωνιο-διατροφική 'επισφαλειοποίηση.'

Με άρθρο της στην εφημερίδα 'Τα Νέα Σαββατοκύριακο,' η δημοσιογράφος Κίττυ Ξενάκη, αναφέρεται στην συσχέτιση της πείνας με τις διάφορες ένοπλες συγκρούσεις, ζήτημα που δεν εκπίπτει από τους όρους δραστηριοποίησης του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος:  «Κάπου 135 εκατομμύρια άνθρωποι, υπέφεραν πέρυσι από οξεία πείνα, ο υψηλότερος αριθμός των τελευταίων ετών, με ένα μεγάλο μέρος της αύξησης αυτής να οφείλεται στους πολέμους και τις ένοπλες συγκρούσεις. Όπως σημείωσε ωστόσο και η πρόεδρος της Νορβηγικής Επιτροπής στην χθεσινή της ομιλία, η πανδημία του κορωνοϊού έχει συντελέσει σε μία μεγάλη, περαιτέρω αύξηση του αριθμού των θυμάτων της πείνας στον κόσμο. Σε χώρες όπως η Υεμένη, η Δημοκρατία του Κονγκό, η Νιγηρία, το Νότιο Σουδάν και η Μπουρκίνα Φάσο, ο συνδυασμός βίαιων συγκρούσεων και πανδημίας έχει αυξήσει δραματικά τον αριθμό των ανθρώπων που ζουν στο όριο της λιμοκτονίας».

Στη διαλεκτικού τύπου, συνύφανση που επιχειρεί η δημοσιογράφος, μεταξύ πείνας (ο ίδιος 'λιμός'), και ένοπλων συγκρούσεων, προσθέτει και την παράμετρο της εξελισσόμενης πανδημικής κρίσης σε διάφορες 'ζώνες' συγκρούσεων, η αναπαραγωγή της οποίας οξύνει το υπαρκτό πρόβλημα της κοινωνικής πείνας και αποστέρησης και δυσχεραίνει τις προϋποθέσεις βιώσιμης αντιμετώπισης του. Υπό αυτό το πρίσμα, η πανδημία δύναται να ανα-πλαισιώσει το σημαίνον της φτώχειας, να θέσει επιτακτικά ζητήματα προσβασιμότητας σε δομές υγείας και σε συγκεκριμένα θεραπευτικά πρωτόκολλα, συντελώντας στην δόμηση μίας ευρύτερης κρισιακής συνθήκης που αξιο-θεμελιώνεται πάνω στον πόλεμο, στην πανδημία και στην εξέλιξη-διαχείριση της. Εντός της κρίσης, εγγράφεται η πείνα αλλά και το εγχείρημα άμβλυνσης και αντιμετώπισης της από το Παγκόσμιο Επισιτιστικό πρόγραμμα. 

Η πανδημία του κορωνοϊού, σε χώρες με ημι-κατεστραμμένες υποδομές, δια-ρρηγνύει περαιτέρω το πεδίο των κοινωνικών σχέσεων και την κοινωνική συνοχή, επιτείνοντας την αίσθηση του ‘επισφαλούς γίγνεσθαι’ με βάση αυτό που εκ-λείπει (άρτος),  συστατικό στοιχείο του οποίου είναι η πείνα και η αίσθηση της πείνας.

 Πάνω σε αυτό το έδαφος δρα το Παγκόσμιο Επισιτιστικό πρόγραμμα, με την συλλογική εν-συναίσθηση που προβάλλει να αποτελεί ‘λόγο’ βράβευσης του με το Νομπέλ Ειρήνης, στο εγκάρσιο σημείο όπου το πρόγραμμα εξειδικεύεται σε ένα πολύπλοκο περιβάλλον που ανασύρει στην επιφάνεια προκλήσεις αλλά και ‘παγίδες.’ Το πρόγραμμα του ‘ΟΗΕ’ σχεδιάζει, εφαρμόζει αλλά και εξατομικεύει, δια-κρατώντας ως πρωταρχικό το υπόδειγμα της μη απλοϊκής  απόκρισης σε σύνθετα προβλήματα και κρίσεις. H βράβευση είναι πολιτική και ακόμη, συγ-κινησιακή.

 Η επιλογή και περαιτέρω η βράβευση του διατροφικού προγράμματος του 'ΟΗΕ' από την Νορβηγική επιτροπή του Νομπέλ Ειρήνης, τίθεται πάνω σε ένα πλαίσιο αναγνώρισης της δουλειάς πεδίου που επιχειρεί το πρόγραμμα, οικοδομώντας δίκτυα συνεργασίας. Ουσιαστικά, μία ομάδα ανθρώπων που θέτει στόχους και εργάζεται για την επίτευξη τους, είναι αυτή που βραβεύεται.

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ