Σαν σήμερα – Το 1990 στη Βουλγαρία εκδίδεται διαταγή σύλληψης του Τόντορ Ζίβκωφ – του Δημήτρη Πετινάκη

 

Σαν σήμερα πριν 31 χρόνια ο Γενικός Εισαγγελέας της Λαϊκής Δημοκρατίας της Βουλγαρίας Евтим Стоименов εκδίδει διαταγή σύλληψης του Тодор Живков με την κατηγορία “злоупотреба с власт и служебно положение”.

Είχε προηγηθεί στις 10 του Νοέμβρη του 1989, η ομόφωνη απόφαση της Κ.Ε. του Κόμματος «να κάνει δεκτό το αίτημα του συντρόφου Тодор Живков να απαλλαχθεί των καθηκόντων του Γενικού Γραμματέα του ΒΚΚ και του μέλους του ΠΓ, καθώς και να προτείνει στην Βουλή να τον απαλλάξει από τα καθήκοντα του προέδρου του Κρατικού Συμβουλίου της ΛΔΒ».

Μάλιστα την επόμενη μέρα, στην πρώτη συνεδρίαση του ΠΓ της ΚΕ στη μετά Ζίβκοφ εποχή, ο νέος Γ.Γ. Πетър Младенов προτείνει και τα υπόλοιπα μέλη του ΠΓ συμφωνούν, η σύνταξη του Живков να είναι όση ήταν και ο μισθός του ως ΓΓ, δηλαδή 2.500 λέβα. Επίσης του παραχωρείται οικία στην Бояна, αυτοκίνητο και σοφέρ, γραμματέας, φρουρά, μία νοσοκόμα και μία οικιακή βοηθός.

Στις 17 Νοέμβρη η Εθνοσυνέλευση απαλλάσσει των καθηκόντων του τον Τ. Живков και εκλέγει στην θέση του τον Π. Младенов.

Στις 8 του Δεκέμβρη η Ολομέλεια της ΚΕ του ΒΚΚ προχωρά σε νέες οργανωτικές αλλαγές: Απαλλάσσει από την άσκηση των καθηκόντων τους τέσσερα τακτικά μέλη του ΠΓ (Пенчо Кубадински, Иван Панев, Начо Папазов και Йордан Йотов) και δύο αναπληρωματικά μέλη (Григор Стоичков και Георги Йорданов).

Αποκαθιστά τον Александър Лилов στη θέση του μέλους του ΠΓ και γραμματέα της ΚΕ. Απαλλάσει των καθηκόντων τους 26 μέλη της ΚΕ του ΒΚΚ συμπεριλαμβανομένου του Тодор Живков.

Η Ολομέλεια ακυρώνει τις ευχαριστίες που εκφράστηκαν προς τον Живков από την ΚΕ, στην Ολομέλεια της 10ης Νοεμβρίου.

Στις 13 Δεκεμβρίου 1989, μετά την Ολομέλεια της ΚΕ τα μέλη της πηγαίνουν στην πρώτη ανοιχτή συγκέντρωση του Κόμματος, όπου ένα από τα σύμβολα των παρτιζάνων του ΒΚΚ, το μέλος του ΠΓ και υπουργός Άμυνας από το 1962, ο στρατάρχης από το 1964, Добри Джуров, με ένα τεράστιο χαμόγελο κάτω από τα μουστάκια του, ανακοινώνει την διαγραφή από το Кόμμα του Тодор Живков, του Милко Балев και του υιού Живков – Владимир. Ο κόσμος του Κόμματος ζητωκραυγάζει και ο Младенов δίνει το σύνθημα: Ζήτω η ανασυγκρότηση! Ζήτω το Βουλγάρικο Κομμουνιστικό Κόμμα!

Ο συγκεντρωμένος δικό τους κόσμος ανταποκρίνεται БКП! БКП!

Την επόμενη μέρα στη συνεδρίαση της Βουλής γίνεται δεκτή η πρόταση να αφαιρεθεί η βουλευτική ιδιότητα από τους Тодор Живков, Владимир Живков, και άλλων πρώην μελών του ΠΓ και της ΚΕ του ΒΚΚ. Την ίδια μέρα ο αναπληρωτής υπουργός Δικαιοσύνης Евтим Стоименов, διορίζεται στην θέση του Γενικού Εισαγγελέα, θέση που όπως ο ίδιος είπε το 2003 σε συνέντευξη του στην εφημερίδα "24 часа", δεν την ήθελε: «Казах, че съм в напреднала възраст и никой не е говорил с мен и този подход за решаване на кадрови въпроси вече трябва да е отминал. Тодоров (ο πρόεδρος της βουλής σ.σ ) ми сподели, че не му е възложено да обсъжда с мен решението на Политбюро, а само да ми го съобщи.»

Η απόφαση του ΠΓ είχε παρθεί - ο όχλος διψά για αίμα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να δοθεί το δικό μας αίμα. Αποφασίζεται να ριχτεί στη αρένα ο Тодор Живков. Δεν μπορεί το πλήθος να μην ενθουσιαστεί, υπέθεσαν και με τον παλιό δοκιμασμένο τρόπο, ως νέος Χρουτσόφ, ο Μλαντένοφ, θα ρίξει όλο το φταίξιμο στο σημερινό Στάλιν, στον Ζίβκοφ. Κι όμως υπάρχει κόσμος που δεν ενθουσιάζεται.

Το ίδιο βράδυ, στις 14 του Δεκέμβρη, ο Младенов συνοδευόμενος από τον Добри Джуров, Григор Стоичков και άλλους βουλευτές εμφανίζεται για πρώτη φορά μπροστά σε πλήθος που δεν τον επευφημούν αλλά τον γιουχάρουν. Πρωτόγνωρες σκηνές θα γίνουν σε λίγο βαρετές και μονότоνες. Αλλά τότε ήταν η πρώτη φορά που το Κόμμα ανησύχησε ότι ίσως τα πράγματα να μην εξελιχθούν βάση σεναρίου.

Ο νέος ΓΓ του ΒΚΚ και πρόεδρος του ΚΣ της ΛΔΒ, μόλις τους έδωσε τον μισητό Ζίβκοφ και αυτοί του τον επιστρέφουν όπως φαίνεται και από το πλακάτ που λέει: «НЕ ИСКАМЕ ТОДОР ЖИВКОВ СРЕД БЕЗПАРТИЙНИТЕ». Το Κόμμα θα πρέπει να κάνει κάτι θεαματικό. Να συλλάβει τον Тато!

Τις πρώτες μέρες της κράτησής του τον είχαν σε μία οικία της «Κρατικής Ασφάλειας» στο «Павлово», μέχρι να διαμορφωθεί ένας ειδικός χώρος στις «Κεντρικές φυλακές Σόφιας».

Ο ιδρυτής και πρώτος διοικητής της Военномедицинска академия, καθηγητής Йовчо Топалов θυμάται ότι την περίοδο του 14ου Συνεδρίου του ΒΚΚ (30 Ιανουαρίου – 2 Φεβρουαρίου 1990) τον καλεί ο Πρόεδρος Младенов, στο συνεδριακό χώρο (НДК).

Στη συνάντηση παρευρίσκεται και ο Πρωθυπουργός Андрей Луканов, ο άμεσος προϊστάμενός του, υπουργός Άμυνας Добри Джуров και ο Γενικός Εισαγγελέας Евтим Стоименов. Θέλουν να μάθουν για την κατάσταση της υγείας του Живков: «Аз им отговорих, че той е здрав за годините си. Страдаше от хипертония, която контролирахме, но ги предупредих, че ако на неговата възраст бъде обременен, никой не може да каже дали няма да получи сърдечни или мозъчни усложнения.»

Η ηγεσία του Κόμματος φοβόταν η περίοδος των ανακρίσεων να μην αποβεί μοιραία για τον ηλικιωμένο Живков, ή μήπως γίνει στόχος δολοφονίας και αποδοθούν ευθύνες στο Κόμμα. Για αυτό αποφάσισαν να μεταφέρουν τον πρώην «Πρώτο» στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο.

Σύμφωνα με τα λεγόμενα του βασικού ανακριτή του Свилен Личев: «Престоят на бившия Първи беше засекретен на 13-ия етаж на Военна болница. За него знаеха само двама-трима доктори... В отцепения район...Живков разполагаше със спалня, хол, трапезария, баня с тоалетна плюс специална стая за разпити.»

Τελικά στις 12 Ιούλη του 1990, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε να τον θέσει σε κατ' οίκον περιορισμό. Τα επόμενα χρόνια στήνονται 4 «мега-дела» με βασικό κατηγορούμενο τον Живков:

Το Дело № 1 για «παράνομη διανομή διαμερισμάτων, αυτοκινήτων και μετρητών για έξοδα παραστάσεως από τη Διεύθυνση Ασφάλειας και Φύλαξης-УБО», την περίοδο 1962 – 1989.

Το Дело № 2 για την λεγόμενη «διαδικασία Αναγέννησης» της περιόδου 1984 – 1989.

Το Дело № 3 για την συσσώρευση του εξωτερικού χρέους της Βουλγαρίας.

Το Дело № 4 για την «οικονομική καταστροφή» της χώρας.

Στις 25 Φεβρουαρίου 1991, στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο (ΑΑΔ) ξεκινά η δίκη του Тодор Живков, στο λεγόμενο «Дело №1».

Στις 4/9/1992 θα διαβαστεί από την Πρόεδρο του Δικαστηρίου Стефанка Стоянова η ετυμηγορία: ένοχος με ποινή 7 χρόνια κάθειρξη για ζημία του κράτους ύψους 21.010.380 BGL.

Η δικηγόρος του Живков, Даниела Доковска θα ασκήσει έφεση κατά της απόφασης και της ποινής. Η υπόθεση θα επανεκδικαστεί από δευτεροβάθμιο πενταμελές σώμα δικαστών του ΑΑΔ το οποίο στις 18/1/1994 θα επικυρώσει την απόφαση του πρωτοβάθμιου σώματος δικαστών του ΑΑΔ, αλλά θα μειώσει την ποινή σε 1 έτος και 6 μήνες.

Αν και η ποινή του Тодор Живков τέθηκε σε ισχύ, δεν φυλακίστηκε επειδή, στις 2/2/1994, ο Γενικός Εισαγγελέας διέκοψε την εκτέλεση για «λόγους υγείας» και στις 8/2/1994 η Γενική Συνέλευση του ΑΑΔ ανέστειλε την εκτέλεση, μέχρι την απόφαση του δικαστηρίου σχετικά με τη λεγόμενη διαδικασία εποπτικής επανεξέτασης.

Ο Живков παραμένει σε κατ' οίκον περιορισμό στο σπίτι της εγγονής του Жени στην «Бояна», στην οδό «Секвоя», μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία, αλλά του αφαιρείται η φρουρά.

Τότε κάνουν την εμφάνιση τους δύο από τα αφεντικά της μαφιόζικης οργάνωσης «СИК», ο Венцислав Стефанов και ο Румен Николов-Пашата, για να προτείνουν την προστασία του πρώην «Πρώτου» σε 24ωρη βάση από την εταιρία «Ипон-1» ООД του Бойко Борисов.

Στις 15/9/1995, το 23-μελές Εποπτικό Συμβούλιο του ΑΑΔ ξεκινά την εξέταση της υπόθεσης η οποία και θα ολοκληρωθεί στις 9/2/1996 με την απόφαση για ακύρωση της ποινής, με το σκεπτικό ότι ο Тодор Живков είχε την ιδιότητα αρχηγού κράτους και ότι σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο αρχηγός του κράτους δεν μπορούσε να δικαστεί για αυτά τα εγκλήματα παρά μόνο για εθνική προδοσία.

Με βάση το σκεπτικό αυτής της απόφασης του Εποπτικού Συμβουλίου του ΑΑΔ, θα καταπέσουν και οι υπόλοιπες κατηγορίες σε βάρος του Тодор Живков στις άλλες 3 δικαστικές υποθέσεις στις οποίες ήταν ο βασικός κατηγορούμενος.

*Το άρθρο δημοσιεύτηκε σε ομάδα Ελλήνων φοιτητών της Βουλγαρίας

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ