19 Ιανουαρίου 1989: Η επίσημη επίσκεψη του Φρανσουά Μιτεράν στη Βουλγαρία και το εκτός πρωτοκόλλου πρόγευμα με δώδεκα διανοούμενους – του Δημήτρη Πετινάκη

 

 

Σαν σήμερα στις 19 Ιανουαρίου 1989, ο Μιτεράντ που πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στη Βουλγαρία, προσκαλεί σε πρόγευμα εκτός πρωτοκόλλου, στη γαλλική πρεσβεία στη Σόφια, 12 Βούλγαρους διανοούμενους (Блага Димитрова, Ивайло Петров, Йордан Радичков, Желю Желев, Сведлин Русев, Анжел Вагенщайн, Барух Шамлиев, Алексей Шелудко, Радой Ралин, Стефан Продев, Копринка Червенкова και Николай Василев). Μετά από αυτή την συνάντηση στην γαλλική Πρεσβεία, δόθηκε και επίσημα το χρίσμα των αντιφρονούντων στους καλεσμένους του Γάλλου προέδρου.

Όσο και να φαίνεται σε κάποιους παράξενο, την δυνατότητα ύπαρξης αντιπολιτευτικών κινήσεων τις έδωσε το ίδιο το Κόμμα με την Ολομέλεια του Ιούλη του 1987 (Юлска концепция), όπου εκτός το αρχικό οικονομικό πακέτο μέτρων φιλελευθεροποίησης της σοσιαλιστικής οικονομίας και διοικητικής μεταρρύθμισης, επέτρεψε στους πολίτες να οργανώνονται σε «неформални организации».

Ο εκδημοκρατισμός «από τα πάνω» δίνει την δυνατότητα ίδρυσης ΜΚΟ, λέσχες συζητήσεων, οικολογικών οργανώσεων, οργανώσεων για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θρησκευτικών ελευθεριών, κλπ. Έτσι άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους δύο ειδών οργανώσεις. Από την μία οργανώσεις καθαρά αντικαθεστωτικές και για αυτό παράνομες όπως το Независимо дружество за защита правата на човека в България – НДЗПЧБ, (16 Ιανουαρίου 1988), το συνδικάτο „Подкрепа“ (8 Φεβρουαρίου 1989) και από την άλλη οργανώσεις που στο καταστατικό τους ορίζουν ότι δεν είναι πολιτικοί φορείς, δραστηριοποιούνται στα πλαίσια των διατάξεων του Συντάγματος της ΛΔΒ, και συμμορφώνονται με την ισχύουσα νομοθεσία.

 Τέτοιες είναι το «Обществен комитет за екологична защита на Русе» (8 Μαρτίου 1988) που μετεξελίχθηκε στο «Независимо сдружение „Екогласност“» (11 Απριλίου 1989), καθώς και το «Клуб за подкрепа на гласността и преустройството» (3 Νοεμβρίου 1988).

Ιδρυτής της παράνομης οργάνωσης НДЗПЧБ είναι ο Илия Минев, που ως μέλος της ηγεσίας της φασιστικής οργάνωσης «Легион» την περίοδο 1940 – 1944 τιμωρήθηκε με κάθειρξη 20 ετών, ενώ αργότερα για τέλεση τρομοκρατικών ενεργειων φυλακίστηκε άλλα 13 χρόνια.

Ο Минев μαζί με άλλους ομοιδεάτες και συγκρατούμενους του όπως οι: Цеко Цеков, Григор Симов, Стефан Савовски, Едуард Генов, Божидар Статев, αποφάσισαν να ξεκινήσουν πολιτικό αγώνα ενάντια στο καθεστώς. Μέσω της αμερικάνικης Πρεσβείας διοχέτευσαν προς τα ξένα ΜΜΕ την «Έκκληση για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην Βουλγαρία», «πείθοντας» δυτικούς κύκλους ότι πρόκειται για πολιτικό αγώνα αντιφρονούντων.

Μετά από αρκετές απόπειρες για επίσημη ίδρυση με βάση τον νόμο και αντίστοιχης απόρριψης του αιτήματος από την βουλγάρικη Δικαιοσύνη, αποφασίζουν 11 Ιανουαρίου 1989, να συγκεντρωθούν στο σπίτι του γραμματέα της οργάνωσης, Петър Манолов, για να συντονίσουν τις προσπάθειες και να υιοθετήσουν πρόγραμμα δράσης. Τότε λοιπόν γίνεται η έφοδος και η προσαγωγή των παρευρισκομένων στη Κρατική Ασφάλεια. Το γεγονός αυτό γίνετε γνωστό σε δυτικά ΜΜΕ τα οποία και στηρίζουν τις προσπάθειες της НДЗПЧБ ελεύθερα να διατυπώνει και αγωνίζεται για τις ιδέες της. Έχοντας την διεθνή υποστήριξη ο Петър Манолов ξεκινά απεργία πείνας. Τις επόμενες μέρες τον Манолов τον επισκέπτονται άλλα δύο μέλη της οργάνωσης о γιατρός Константин Тренчев και ο ποιητής Николай Колев – Босия με σκοπό να εκφράσουν την συμπαράστασή τους.

Σε εκείνη την συνάντηση αποφασίζεται από τους τρεις τους, η ίδρυση στο Πλόβντιφ στις 8 Φεβρουαρίου 1989, ενός ανεξάρτητου συνδικαλιστικού φορέα για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας των καλλιτεχνών και ερευνητών που αργότερα θα μετεξελιχθεί στο εργατικό συνδικάτο με την ονομασία «Конфедерация на труда „Подкрепа“».

Ο Константин Тренчев διετέλεσε πρόεδρός του από τότε μέχρι και τον Φλεβάρη του 2015. Όπως και η НДЗПЧБ έτσι και το συνδικάτο Подкрепа δεν κατάφερε να πάρει επίσημη έγκριση για να δραστηριοποιείται ελεύθερα και να μην παραβαίνει τον νόμο. Στις 7 Μαΐου 1989, πραγματοποιείται από την Κρατική Ασφάλεια βίαιη καταστολή της συνέλευσης της τοπικής οργάνωσης Χασκόβου της «НДЗПЧБ».

Στην συνέλευση παρευρίσκονται οι Петър Манолов, Константин Тренчев και Николай Колев – Босия. Λίγες μέρες αργότερα ο Николай Колев – Босия θα παραδώσει στο ραδιοφωνικό σταθμό «Ελεύθερη Ευρώπη», διακήρυξη της НДЗПЧБ, στην οποία καταδικάζεται το Възродителен процес, όπως ονομάστηκε η βίαιη αλλαγή των ονομάτων της τουρκικής μειονότητας της Βουλγαρίας.

Αυτή η πολιτική του БКП, αναφέρεται στην διακήρυξη, παραβιάζει κατάφωρα την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Την περίοδο 19-27 Μαΐου 1989, οργανώνονται μαζικές συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις στην βάση της διακήρυξη της НДЗПЧБ στην βορειοανατολική Βουλγαρία, όπου και σημειώνονται βίαιες συγκρούσεις με τις αρχές ασφαλείας, με ανθρώπινα θύματα. Στις 20 Μαΐου 1989 ο Петър Манолов, απελάσεται από την ΛΔΒ, ενώ στις 25 του μήνα συλλαμβάνονται ο Константин Тренчев και ο Николай Колев-Босия. Στις 29 Μαΐου 1989 ο Τ. Ζίβκοφ ανακοινώνει σε ραδιοτηλεοπτικό του διάγγελμα ότι η Βουλγαρία έχει υιοθετήσει νόμο ο οποίος επιτρέπει σε όλους τους βούλγαρους πολίτες να ταξιδεύουν ελεύθερα στο εξωτερικό.

Η μαζική απέλαση που ονομάστηκε «Голямата екскурзия» ξεκινούσε, ενώ ταυτόχρονα τέλειωνε με κραχ, αυτό που κυνικά ονομάστηκε το 1984 «Възродителен процес» και που στην ουσία ήταν μια διαδικασία βίαιης αφομοίωσης περίπου 800 χιλιάδων βουλγάρων πολιτών της τουρκικής μειονότητας. Είχε έρθει η ώρα το НДЗПЧБ να σταματήσει να ασχολείται και να καθοδηγεί την μειονότητα. Η οργάνωση Σόφιας του НДЗПЧБ (Румен Воденичаров, Костадин Георгиев, Григор Симов, Владимир Кръстев, Рут Леви, Волен Сидеров, κ.ά) θέτει θέμα αλλαγής της ηγεσίας και της γραμμής. Τον Ιούλιο του 1989 εκλέγεται νέος πρόεδρος ο Румен Воденичаров και η οργάνωση θα αποτραβηχτεί από την υπόθεση της τουρκικής μειονότητας, δίνοντας τον χώρο σε μία νέα οργάνωση που θα ιδρυθεί μόλις στις 4 Ιανουαρίου 1990 – το Движението за права и свободи – ДПС με πρόεδρο τον Ахмед Демир Доган.

Ο Доган θα παραμείνει σε αυτή την θέση τυπικά μέχρι το 2013, και έκτοτε θα έχει τον τίτλο του επίτιμου προέδρου. Βέβαια όλοι γνωρίζουν ότι ακόμη και σήμερα ο Доган είναι το πραγματικό αφεντικό του κόμματός του. Επίσης όλοι γνωρίζουν πλέον ότι ο Доган ήταν ήδη από το 1974, όταν υπηρετούσε την στρατιωτική του θητεία, πράκτορας της Κρατικής Ασφάλειας (Τρίτη Διεύθυνση – Στρατιωτική αντικατασκοπεία) με το τότε όνομά του Ахмед Исмаилов Ахмедов και το ψευδώνυμο „АНГЕЛОВ”.

Το 1976 περνά στην Περιφερειακή Διεύθυνση Κρατικής Ασφάλειας – Βάρνας με το ψευδώνυμο „СЕРГЕЙ” και το 1979 πλέον στην Πρώτη Διεύθυνση (το 1990 θα ονομαστεί Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών) με το ψευδώνυμο „САВА”. Όταν το 1985 επιβάλλεται η αλλαγή των ονομάτων (Възродителен процес) ο Ахмед Исмаилов Ахмедов, παίρνει το όνομα Меди Доганов Доганов.

Το 1986 συλλαμβάνεται με την κατηγορία της συμμετοχής του στο παράνομο Εθνικό Απελευθερωτικό Κίνημα των Τούρκων στην Βουλγαρία και καταδικάζεται σε 10ετή κάθειρξη. Σύμφωνα με τον Радослав Райков, υψηλόβαθμο στέλεχος τότε της Κρατικής Ασφάλειας, ο Доганов εισχώρησε στην οργάνωση και αργότερα καταδικάστηκε μαζί με άλλους ηγέτες της, προκειμένου να δημιουργηθεί ο μύθος του αντιφρονούντα με σκοπό μελλοντικά να χρησιμοποιηθεί από τις μυστικές υπηρεσίες στην Τουρκία.

Όταν αυτή του η αποστολή δεν μπόρεσε να εκτελεστεί λόγω των γεγονότων της 10ης Νοέμβρη, ο πράκτορας Σάβα, ανέλαβε να φέρει εις πέρας μία άλλη αποστολή, να ηγηθεί των αντιπολιτευτικών διαθέσεων των Τούρκων στην Βουλγαρία.

Στις 8 Μαρτίου 1988 στο «Дом на киното» μετά την πρεμιέρα του φιλμ του Юри Жиров «Дишай!», που αναφέρεται στη σοβαρότατη μόλυνση του Ρούσε από το ρουμάνικο χημικό εργοστάσιο στο Γκιούργκεβο, ιδρύεται το «Обществен комитет за екологична защита на Русе». Ανάμεσα στα 33 μέλη του ΔΣ, ο συγγραφέας Георги Мишев, ο ηθοποιός Петър Слабаков, ο ζωγράφος και μέλος της Κ.Ε. του Κόμματος Светлин Русев η προπονήτρια της ρυθμικής γυμναστικής και μέλος της βουλής Нешка Робева, η δημοσιογράφος Соня Бакиш η οποία είναι και σύζυγος του μέλους του ΠΓ και προέδρου της βουλής Станко Тодоров.

 Η ίδρυση αυτής της οργάνωσης όχι από κακοποιά και περιθωριακά στοιχεία αλλά από μέλη του Κόμματος για την αντιμετώπιση ενός περιβαντολογικού προβλήματος για το οποίο ευθύνεται ένα αδερφό σοσιαλιστικό κράτος, αιφνιδίασε την ηγεσία του БКП και αποκάλυψε ότι η λεγόμενη «διαφάνεια» που έφερνε η Ολομέλεια του Ιούλη, ήταν άλλος ένας ελλιγμός του Ζίβκοφ.

Στις 7 Απριλίου στην συνεδρίαση της Γραμματείας της ΚΕ του БКП «За някои мерки по отношение на членовете на обществения комитет за защита на Русе», ο Ζίβκοβ είναι κατηγορηματικός: «Всички, които са членове на Партията – изключване от Партията! По-нататък другарият Стоянов (ο υπουργός Εσωτερικών, σ.σ.) да се занимава с тях по силата на законите на страната.» Ο Станко Тодоров αναγκάζεται να δώσει παραίτηση από μέλος του ΠΓ στις 19 του Ιούλη, μετά την διαγραφή της συζύγου του από το Κόμμα. Ο Светлин Русев επίσης αναγκάζεται σε παραίτηση από μέλος της Κ.Ε. Ουσιαστικά μετά την παρέμβαση του Κόμματος και της Κρατικής Ασφάλειας με «φιλικές» συμβουλές, εκφοβισμό, παρακολουθήσεις, δυσμενείς μεταθέσεις, η υπόθεση του Κомитет «πάγωσε». Μια ομάδα από τα μέλη του στις 11 Απριλίου 1989 θα ιδρύσουν μια περιβαλλοντική ΜΚΟ με την ονομασία «Независимото сдружение „Екогласност“». Πρόεδρος εκλέγεται ο Петър Слабаков, ενώ μέλη του συντονιστικού οργάνου είναι και ο Георги Аврамов, Петър Берон, Александър Каракачанов.

Οι περισσότεροι προσκεκλημένοι του Γάλλου προέδρου στην πρεσβεία είναι μέλη του «Клуб за подкрепа на гласността и преустройството». Να θυμίσω ότι η Λέσχη είχε ιδρυθεί στις 3 Νοεμβρίου 1988 στην αίθουσα № 65 του Πανεπιστημίου “Св. Климент Охридски” στη Σόφια με την ανάγνωση από τον καθηγητή Иван Николов της Προγραμματικής Διακήρυξης και των ονομάτων 81 ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών που την είχαν συνυπογράψει.

Στην Διακήρυξη αναφέρεται ότι: «Клубът си поставя за цел да обсъжда публично, в условия на пълна откритост, най-актуални въпроси и наболели проблеми на нашето общество, които пряко засягат съдбата на народа ни – неговото близко минало, непосредствено настояще и обозримо бъдеще. Клубът по-специално ще разисква въпросите за икономическото състояние на страната и жизненото равнище на населението, сложните и все по-усложняващи се демографски проблеми, въпросите около човешките права у нас, екологичната обстановка и изгледите за нейното подобряване, темповете на преобразуванията, действителното равнище на гласността и пр.[...] Учредителите на Клуба считат за необходимо изрично да подчертаят, че той ще работи изцяло на основата на Конституцията на НРБ и в нейните рамки, на основата на сега съществуващото в страната законодателство и при пълна подкрепа на решенията на Юлския пленум на ЦК на БКП от 1987 г., като се бори решително за тяхното практическо осъществяване.»

Ανάμεσα στα ιδρυτικά μέλη ήταν οι: Христо Радевски, Дучо Мундров, Кирил Василев, Алексей Шелудко, Радой Ралин, Желю Желев, Чавдар Кюранов, Искра Панова, Иван Джаджев, Борис Спасов, Копринка Червенкова, Антонина Желязкова, Георги Мишев, Марко Ганчев, Блага Димитрова, Николай Василев. Από τα 81 μέλη: 44 ήταν μέλη του БКП, 4 διαγραφέντες από το БКП, 3 μέλη της ДКМС, 1 μέλος του БЗНС και 29 εξωκομματικοί. Με βάση το επαγγελματικό τους προφίλ: κοινωνικές επιστήμες – 33, φυσικές επιστήμες – 5, λογοτεχνία – 23, κινηματογράφος – 7, πολιτισμός – 12, αξιωματικός εν αποστρατεία – 1 (βλ. Иванов Д., σ. 168).

Η Στ’ Διεύθυνση της Κρατικής Ασφάλειας και πιο συγκεκριμένα το Τμήμα 01 «Αγώνας ενάντια στην ιδεολογική δολιοφθορά και άλλων παρόμοιων υπονομευτικών δραστηριοτήτων» είχε αναλάβει να συνετίσει τα μέλη της Λέσχης με παρακολουθήσεις, με «συζητήσεις» μέσω φίλων και γνωστών, με ανακρίσεις ακόμα και με διαγραφές από το Κόμμα (Кирил Василев, Чавдар Кюранов, Борис Спасов, Стефан Продев, Копринка Червенкова). Εκείνη την αρχική περίοδο στην ηγετική ομάδα της Λέσχης ήταν τα μετριοπαθή μέλη του БКП, όπως ο Чавдар Кюранов, η σύζυγός του Искра Панова, ο Иван Джаджев. Όσο όμως περνούσε ο καιρός και οι παρενοχλήσεις της Κρατικής Ασφάλειας γινόντουσαν πιο συχνές και ανοιχτές, τόσο περισσότερο ενισχυόταν η θέση μέσα στην Λέσχη της ομάδας γύρω από τον φιλόσοφο Желю Желев και την ποιήτρια Блага Димитрова.

Αυτός είναι ο πυρήνας των «неформални организации», που στις 7 Δεκεμβρίου 1989 θα ιδρύσουν την Ένωση Δημοκρατικών Δυνάμεων (Съюз на демократичните сили – СДС), σε μια μικρή αίθουσα του πρώτου ορόφου του Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας της Βουλγάρικης Ακαδημίας Επιστημών (БАН) στην οδό Московска.

Ιδρυτικά μέλη του СДС είναι οι παρακάτω οργανώσεις: Клуб за подкрепа на гласността и преустройството, Независимо сдружение „Екогласност“, Конфедерация на труда „Подкрепа“, Независимо дружество за защита правата на човека, Комитет за защита на религиозните права, свободата на съвестта и духовните ценности, Клуб на незаконно репресираните след 1945 г., Независимо студентско дружество, Движение „Гражданска инициатива“, БРСДП (о), БЗНС Никола Петков.

Αργότερα εντάχθηκαν και τα παρακάτω κόμματα: Радикалдемократическа партия, Зелена партия, Демократическа партия, Нова социалдемократическа партия, Обединен демократичен център, Демократичен фронт.

Πρώτος πρόεδρος εκλέγετε ο Желю Желев, γραμματέας ο Петър Берон, και εκπρόσωποι τύπου οι: Румен Воденичаров και Георги Спасов.

Δημοσιεύτηκε στη σελίδα Ελλήνων φοιτητών της Βουλγρα

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ