Ευρωπαϊκή Ένωση και Ρωσία - Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

Με δηλώσεις του ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Σεργκέι Λαβρόφ, αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων προς την Ρωσία και ειδικότερα προς συγκεκριμένους τομείς της Ρωσικής οικονομίας (και σε πρόσωπα κοντά στο περιβάλλον του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν), από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με αφορμή την άμεση σύλληψη και προφυλάκιση του δικηγόρου και πολιτικού Αλεξέι Ναβάλνι. Στην επιβολή κυρώσεων προς την Ρωσία ωθεί και η άσκηση προληπτικής καταστολής (κρατική βία) προς το πλήθος των διαδηλωτών που έσπευσαν να διαμαρτυρηθούν για την σύλληψη του Αλεξέι Ναβάλνι. 

Που εν προκειμένω, συνελήφθη μετά από την επιστροφή του από την Γερμανία στην Ρωσία (Μόσχα), μετά από μία περίοδο νοσηλείας και ανάρρωσης του στο νοσοκομείο 'Charite' του Βερολίνου.

 Το έναυσμα για την μεταφορά του στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στάθηκε η απόπειρα δηλητηρίασης του με νευροτοξικό παράγοντα το περασμένο καλοκαίρι, με τον ίδιο να κατηγορεί ουσιαστικά για αυτή την αθόρυβη όμως επιθετική ενέργεια, το καθεστώς του προέδρου Πούτιν. 

Σε άρθρο της εφημερίδας 'Η Καθημερινή,' διαβάζουμε πως «ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών Λαβρόφ ερωτήθηκε σε συνέντευξη, η οποία πρόκειται δημοσιοποιηθεί πλήρως αργότερα σήμερα, αν η Μόσχα θα προχωρήσει τώρα σε διακοπή των σχέσεων με την ίδια την ΕΕ.  «Προχωρούμε από το γεγονός ότι είμαστε έτοιμοι (γι’ αυτό) στην περίπτωση που δούμε να επιβάλλονται ξανά κυρώσεις σε μερικούς τομείς που δημιουργούν κινδύνους για την οικονομία μας», δήλωσε ο Λαβρόφ «Δεν θέλουμε να απομονωθούμε από την παγκόσμια ζωή, όμως πρέπει να είμαστε έτοιμοι γι’ αυτό. Αν θέλεις ειρήνη, προετοιμάσου για πόλεμο», δήλωσε».

 Ο ή οι συντάκτες του άρθρου της 'Καθημερινής,' μεταφράζουν ως 'ρήξη' την αναφορά του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών στην κλασική ρήση «αν θέλεις ειρήνη, προετοιμάσου για πόλεμο», ρήση που συνιστά δείγμα ενός κλασικού τύπου, ρεαλισμού στις Διεθνείς Σχέσεις και στη διαχείριση των διεθνών σχέσεων, που κατέστη υπόδειγμα άσκησης εξωτερικής πολιτικής ανά ιστορικές περιόδους. 

Σε αυτό το πλαίσιο, δύναται να επισημάνουμε πως, η ευρωπαϊκή αναφορά στην επιβολή ενός στοχευμένου πακέτου κυρώσεων προς την Ρωσική πλευρά, μετά την προφυλάκιση του Αλεξέι Ναβάλνι, μετά την προφυλάκιση του Αλεξέι Ναβάλνι από το Ρωσικό καθεστώς το οποίο και αξιο-θεμελιώνεται πάνω σε ένα εμπρόθετο πεδίο «εθνοκεντρισμού», για να παραπέμψουμε στην ανάλυση του Τρύφωνα Γρομπανόπουλου και κοινωνιο-πολιτισμικής 'παραδοσιοκρατίας,' έχει ως αφορμή την υπόθεση του Αλεξέι Ναβάλνι, και παράλληλα, ως βαθύτερη αιτία την διαχείριση και την εξέλιξη των Ευρω-ρωσικών σχέσεων. Σε μία περίοδο όπου την προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής έχει αναλάβει ο Τζο Μπάιντεν. 

Η προφυλάκιση ενός πολιτικού που προσλαμβάνεται ως 'ανατρεπτική απειλή' για την κοινωνική-πολιτική τάξη, συνιστά την 'θρυαλλίδα' που αναδεικνύει το ευρύτερο φάσμα των διμερών σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ρωσίας (βλέπε και τις σχέσεις της Ένωσης με έναν άλλο 'τρίτο παίκτη,' όπως η Τουρκία), φάσμα που περιλαμβάνει τις εξής παραμέτρους: 

Πρώτον, μία παράμετρο δημοκρατίας και δημοκρατικής οργάνωσης, στο βαθμό όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα θεσμικά της όργανα, αφενός μεν στηλιτεύουν την σύλληψη και προφυλάκιση του Αλεξέι Ναβάλνι ως καθαυτό 'αντιδημοκρατική' ενέργεια, και αφετέρου δε, προσδιορίζουν εν ευρεία εννοία το ίδιο το Ρωσικό καθεστώς ως 'μη ανεκτικό' και κατ' επέκταση, καταστατικά, ως καθεστώς 'περιορισμένης δημοκρατίας.' 

Δεύτερον, στο επίκεντρο τίθεται η ίδια παράμετρος των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των δύο πλευρών με κεντρικό άξονα το ενεργειακό κομμάτι, ήτοι την μεταφορά Ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη και συγκεκριμένες ευρωπαϊκές χώρες. Σε αυτό το πλαίσιο, υπεισέρχεται και η κατασκευή του αγωγού διέλευσης και μεταφοράς του αγωγού φυσικού αερίου 'Nord Stream 2,' που βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης του. 

Μόλις τεθεί σε λειτουργία, θα προμηθεύει με ποσότητες φυσικού αερίου την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Πάνω στο έδαφος της κατασκευής και λειτουργίας, αναπτύσσονται και εξελίσσονται μία σειρά στρατηγικών ανταγωνισμών, με επίδικο ό,τι ο Ανδρέας Στεργίου αποκαλεί ως «ισορροπία δυνάμεων» (power equilibrium), καθώς οι ΗΠΑ ήδη έχουν αντιδράσει δυναμικά επί θητείας ακόμη Ντόναλντ Τραμπ, απειλώντας με κυρώσεις προς εταιρείες που εμπλέκονται στην κατασκευή του έργου. Μία τρίτη παράμετρος έχει να κάνει και με την προσέγγιση των γεω-πολιτικών κινήσεων της Ρωσίας τα τελευταία χρόνια, στο σημείο όπου το στρατηγικό αποτύπωμα της δεύτερης έχει 'αυξηθεί.' 

Μάλιστα, η πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση αυξάνεται, εάν λάβουμε υπόψιν δύο στοιχεία. Από την μία πλευρά, το σε ποια πεδία δύναται να υπάρξει μία συνεργασία αμοιβαία επωφελής και για τα δύο μέρη, ιδίως από την στιγμή όπου η Ρωσία πέραν του είδους της παρέμβασης της σε μία ευρεία γεωγραφική ζώνη, αναπτύσσει και διαμεσολαβητικά εγχειρήματα (βλέπε Ναγκόρνο-Καραμπάχ). 

Και από την άλλη, το ποιος είναι ο ρόλος που επιφυλάσσεται στην Ρωσία στη συζήτηση που έχει ανοίξει εντός Ένωσης και στο εσωτερικό κρατών-μελών (Γαλλία), σχετικά με την δυνατότητα είτε απόκτησης μίας 'στρατηγικής αυτονομίας' που νοείται ως διαδικασία περαιτέρω ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης εκεί όπου αυτή 'χωλαίνει,' είτε έμφασης και συμπερίληψης της Ένωσης εντός των Αμερικανο-νατοϊκών δομών. Με αυτό το σημαίνον θέμα καλείται να αναμετρηθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, κάτι που δεν έχει επιχειρήσει έως τώρα, με τους επι-γενόμενους όρους της εμβάθυνσης σε αυτό. 

Αυτή η σχέση διαπερνάται από τις εξελίξεις και τις διεργασίες των τελευταίων ετών, εγγράφοντας περιεχομενικά και τις επιμέρους προτιμήσεις των κρατών-μελών, τις κινήσεις προσέγγισης και ενίσχυσης των διμερών σχέσεων με την Ρωσία που ακολουθούν μεμονωμένες ευρωπαϊκές χώρες (Ουγγαρία), με την οιονεί δυσπιστία που δείχνουν προς την Ρωσία, χώρες-μέλη από την Ανατολική Ευρώπη, δυσπιστία που αποκτά ένα ιστορικό (ακόμη και μνημονικό) και πολιτικό υπόβαθρο, με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και χώρες όπως η Γερμανία, να αναλαμβάνουν εξισορροπητικό ρόλο. 

Η ανάληψη των προεδρικών καθηκόντων από τον Τζο Μπάιντεν, καθιστά περισσότερο επιτακτικό το ερώτημα περί του είδους των σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Ρωσία. Η υπόθεση Ναβάλνι και οι εξελίξεις που τη συνοδεύουν, φέρει και πάλι την Ευρωπαϊκή Ένωση στη Ρωσική υπο-ήπειρο, λίγο καιρό μετά την εκδήλωση του κοινωνικού-πολιτικού κινήματος διαμαρτυρίας στη γειτονική Λευκορωσία. Ένα κίνημα που στράφηκε ενάντια στον πρόεδρο Αλεξάντερ Λουκασένκο και στο προσωποπαγές καθεστώς του.

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ