Τα ‘Νέα του Ρουμλουκιού και η τοπική μνήμη’ - Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

Ο γράφων του κειμένου ευχαριστεί θερμά τον Δημήτρη Παπαδημητρίου για την ευγενική προσφορά του φύλλου της εφημερίδας

«Σταχτής χειμώνας. Το σταχτί δεσπόζει έξω και μέσα στο τοπίο. Σταχτιά σπίτια, οι δρόμοι, τα βουνά σταχτιά, τα λίγα δέντρα. Ετούτο το καΐκι απορριγμένο στη στεριά-το θυμάμαι από πρόπερσι, κάποιος αδέξιος παραθεριστής είχε καθήσει στο ένδοξο λιοπύρι και το ζωγράφιζε- έτσι ξεχασμένο και παράταιρο στο τότε φως και στα γέλια των λουομένων» (Γιάννης Ρίτσος, ‘Χρονικό’).

 

Κάποιες φορές, ιδίως μάλιστα εν καιρώ πανδημικής κρίσης, καθίσταται απαραίτητη έως χρήσιμη η αναδρομή στο πρόσφατο παρελθόν, ή αλλιώς, η επίκληση της μνήμης που συμβάλλει ώστε να ανα-συσταθεί το παρελθόν, γόνιμα και παραγωγικά και όχι μηχανικά.

 Σε αυτό το πλαίσιο, θα επιχειρήσουμε μία τέτοιου είδους ιστορική αναδρομή, με μία τοπική εφημερίδα, και πιο συγκεκριμένα την εφημερίδα του νομού Ημαθίας ‘Τα Νέα του Ρουμλουκιού,’ να επέχει θέση, τόσο συγκράτησης, όσο και ανάδειξης της μνήμης.

 Της ιστορικής και πολιτικής που είναι μνήμη της Μεταπολίτευσης και πιο συγκεκριμένα, της περιόδου της ύστερης Μεταπολίτευσης που κύρια αφορά την δεκαετία του 1990, χωρίς αυτή να έχει αποτελέσει αντικείμενο μίας συζήτησης όπως αυτή που διεξήχθη για την δεκαετία του 1980. Συζήτηση που ενίοτε υπήρξε κράμα νοσταλγίας και αθωότητας, βιωματικών αναφοράς και ανά-κλησης μίας μνήμης ενηλικίωσης σε μία χώρα που όχι μόνο άλλαζε, αλλά άλλαζε και με ταχείς ρυθμούς.  

Η αναδρομή αυτή που επιχειρούμε  προσλαμβάνει και μία άλλη σημασία, σχετική και με το πως προσελάμβανε τον ρόλο και τον εαυτό μία τοπική εφημερίδα, στα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1990, όντας πηγή ενημέρωσης και διατήρησης του ενδιαφέροντος,,  στοιχείο εντοπιότητας και παραγωγής γραπτού λόγου και πολιτικών θέσεων, αλλά και με το πως έχει εξελιχθεί ο τοπικός τύπος με το πέρασμα του χρόνου (βλέπε τα ζητήματα που τίθενται σήμερα).

Το φύλλο της εφημερίδας είναι αυτό της 7ης Οκτωβρίου του 1994, και από το εξώφυλλο ακόμη, με πηχυαίους τίτλους, ο αναγνώστης εισέρχεται στο πολιτικό-αυτοδιοικητικό κλίμα: «Δήμος Αλεξάνδρειας. Ποιοι είναι οι επικρατέστεροι να εκλεγούν δημοτικοί σύμβουλοι των τριών ψηφοδελτίων», διαβάζουμε σχετικά. 

Ευρισκόμαστε εν τω μέσω της προεκλογικής περιόδου, με την εφημερίδα να καλύπτει τις εξελίξεις της περιοχής στην οποία αναφέρεται και ο ίδιος ο τίτλος της. ‘Τα Νέα του Ρουμλουκιού’ είναι ο τίτλος και άρα, η εφημερίδα καλύπτει τις εξελίξεις που άπτονται της προεκλογικής περιόδου στην περιοχή, αποκτώντας ένα έντονο τοπικό πρόσημο, σχετικό με τον Δήμο της Αλεξάνδρειας και κατά δεύτερον, με τον τότε συσταθέν Δήμο Πλατέος, που εν προκειμένω, προέκυψε μετά την αυτοδιοικητική συνένωση  των χωριών Πλατύ, Λιανοβέργι, Παλαιοχώρι και Άραχος Ημαθίας. 

Ο τότε Δήμος Πλατέος ως συστατικό διοικητικό-αυτοδιοικητικό κομμάτι του προγράμματος ‘Ι. Καποδίστριας’ υπήρξε σχετικά ισορροπημένος, κατά βάση αγροτικός (εάν εστιάσουμε στην παραγωγική βάση), και λειτούργησε παράλληλα ως το πρελούδιο μίας περαιτέρω διεύρυνσης που θα συμπεριλάβει και μία σειρά άλλων τοπικών κοινοτήτων. 

Οπότε, οι δημοτικές εκλογές του 1994, για τον δήμο Πλατέος που ήταν ο «δεύτερος της περιοχής μας», για να παραπέμψουμε στο άρθρο του εκδότη της εφημερίδας Αναστάσιου Τσιάρτα, είχαν τον χαρακτήρα του ορόσημου, καθώς ήταν οι πρώτες του ενιαίου Δήμου τον οποίο και θα χαρακτηρίζαμε πειραματικό όσο και λειτουργικό. Τις εξελίξεις σχετικά με την συγκρότηση του, επιτάχυνε η θετική στάση ως προς το ενδεχόμενο της συνένωσης,  του τότε προέδρου της τοπικής κοινότητας Πλατέος, Σάββα Ανδρονίδη. 

Οι προεκλογικές εξελίξεις που πυκνώνουν όσο πλησιάζουμε στην ημέρα των εκλογών, στους δήμους της Αλεξάνδρειας και του Πλατέος, είναι έντονες, και αποτελούν τον βασικό άξονα γύρω από τον οποίο αναπτύσσεται η ύλη της εφημερίδας. Και έχοντας υπόψιν αυτόν τον άξονα διακρίνουμε τα εξής στοιχεία: Πρώτον, σύντομες και μικρές καταχωρήσεις υποψήφιων δημοτικών συμβούλων, κύρια του δήμου της Αλεξάνδρειας που περιέχουν κάποιες βασικές κατευθύνσεις των υποψηφίων, για τους οποίους (η παρακάτω διαπίστωση ισχύει και σήμερα), εν καιρώ της ύστερης Μεταπολίτευσης, η εφημερίδα και η αυτο-παρουσίαση μέσω της τοπικής εφημερίδας, ήταν το κύριο ‘εργαλείο’ επικοινωνίας και προβολής των θέσεων τους. Δύο συνδυασμοί για τον δήμο της Αλεξάνδρειας παρουσιάζοντας ευκρινώς. Ο συνδυασμός ‘Ενότητα-Δημιουργία’ του Φώτη Πουρλιοτόπουλου και ο συνδυασμός ‘Αλεξανδρινή Πορεία’ του Γιάννη Μοσχόπουλου. 

Δεν εκλείπουν και μία ολοσέλιδη καταχώρηση των λεγόμενων ως ‘επωνύμων’ της Αλεξανδρινής κοινωνίας που τάσσονται υπέρ της υποψηφιότητας του Φώτη Πουρλιοτόπουλου, με την έμφαση να δίνεται στην επιστημονική-επαγγελματική εξειδίκευση,  στην εμπειρία  και στο κύρος που ενσκήπτουν  ως εκ της θέσεως και της ιδιότητας, στο υψηλό κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο. 

 Ένα δεύτερο στοιχείο, σχετίζεται με τις αναφορές στην στάση των κύριων πολιτικών κομμάτων της περιοχής, στο σημείο όπου οι αναφορές έχουν την μορφή εκτιμήσεων σχετικά με το ποιοι συνδυασμοί θα υποστηριχθούν, ειδικά στον δήμο της Αλεξάνδρειας. Μάλιστα, στην πρώτη σελίδα, ο τότε βουλευτής του κυβερνώντος ΠΑΣΟΚ είναι κάτι παραπάνω από σαφής: «Ο βουλευτής Μ. Γικόνογλου στηρίζει όλους τους υποψηφίους του ΠΑΣΟΚ». 

Οι δημοτικές εκλογές, εκείνη την περίοδο, προσέφεραν, και στους τοπικούς βουλευτές μία ευκαιρία επαναβεβαίωσης της κομματικής-πολιτικής ταυτότητας, αλλά και στα πολιτικά κόμματα, μία ευκαιρία καταγραφής των δυνάμεων τους στον αυτοδιοικητικό χάρτη, όπως προέκυπτε μετά τις εκλογές. Ο Μόσχος Γικόνογλου λειτουργεί ως ενδιάμεσος μεταξύ του πολιτικού φορέα (ΠΑΣΟΚ) και των τοπικών υποψηφίων, αναδεικνύοντας εκείνο το στίγμα ‘κομματικοποίησης’ των αυτοδιοικητικών εκλογών που όμως, χρήζει θεωρητικής συμπλήρωσης. Και τι εννοούμε λέγοντας κάτι τέτοιο; 

Εννοούμε πως αυτό που ορίζεται ως η  ‘κομματικοποίηση’ των τοπικών εκλογών, δεν σήμαινε ό,τι ίσχυε στον μέγιστο βαθμό, καθότι κατά την διάρκεια της προεκλογικής περιόδου και της εκλογικής διαδικασίας, λάμβαναν χώρα διαδικασίες κομματικών-πολιτικών αποστοιχίσεων, μετακινήσεων, ευρύτερων πολιτικών συγκλίσεων πάνω στο πλαίσιο διακυβέρνησης ενός δήμου ή και μίας νομαρχίας, κάτι που μας ωθεί στο να προβούμε στην κάτωθι αναφορά: Η συγκρότηση κοινωνικών συμμαχιών σε τοπικό επίπεδο ήταν και υπερ-κομματική και δια-ταξική. 

Τώρα, ένα τρίτο στοιχείο που εντοπίζουμε έχει να κάνει με τις εκλογές στον νεότευκτο δήμο Πλατέος, στον οποίο και αφιερώνεται το κεντρικό κομμάτι της ολιγόφυλλης εφημερίδας, το λεγόμενο ‘σαλόνι’ της. Και πιο στοχευμένα, γίνεται ειδική αναφορά στην υποψηφιότητα του προέδρου της τοπικής κοινότητας Πλατέος Ημαθίας, Σάββα Ανδρονίδη (που τελικά ηττήθηκε από τον Στέφανο Δριστά), με σημεία αναφοράς την θεωρούμενη ως υποστήριξη της πλειοψηφίας των κατοίκων προς το πρόσωπο του, το έργο που επιτέλεσε όντας πρόεδρος του Πλατέος (σε πρώτο πλάνο διαφαίνονται οι κερκίδες του κοινοτικού σταδίου ως διακριτό επίτευγμα),  τα ονόματα των υποψήφιων δημοτικών συμβούλων που απαρτίζουν τον συνδυασμό ‘Δημοτική Προοδευτική Ενότητα, καθώς και το πρόγραμμα για τον νέο δήμο.’

 Μέσω αυτών και μεταξύ αυτών, η εφημερίδα εκφράζει την άμεση υποστήριξη της προς τον συγκεκριμένο συνδυασμό, κάνοντας εμφανείς τους λόγους στο άρθρο που υπογράφει ο Αναστάσιος Τσιάρτας.

 Και όσον αφορά το πρόγραμμα του συνδυασμού, είναι ενδεικτικό το ό,τι ενυπάρχει αναφορά σε ό,τι αργότερα χρονικά θα καταστεί κοινός τόπος για αρκετούς δήμου και περιφέρειες της χώρας, ιδίως μετά την μεταρρύθμιση του ‘Καλλικράτη’ (2010) που χρονικά συμπίπτει με την εκδήλωση και την όξυνση της κοινωνικοοικονομικής και πολιτικής κρίσης. 

Δηλαδή, αναφορά στο πλαίσιο διεκδίκησης ευρωπαϊκών πόρων (τότε ‘Πακέτο Ντελόρ’), ωσάν διάσταση που μπορεί να συνδράμει στην λειτουργική αναβάθμιση του δήμου, στην ενίσχυση των δομών και στην προσφορά καλύτερων ή πληρέστερων παροχών προς τους πολίτες. Αυτή η ειδική πτυχή δεν απόσχει θεωρούμε από το γενικότερο πρόταγμα του εκσυγχρονισμού-εξευρωπαϊσμού που είχε αρχίσει να κερδίζει έδαφος εκείνη την περίοδο. Το πρόγραμμα εδράζεται πάνω στον διπλό άξονα της καθημερινότητας και της δια-λειτουργικότητας μεταξύ των επιμέρους τοπικών κοινοτήτων του δήμου. 

Και, τελευταίο αλλά όχι έσχατο αναλυτικά, η τελευταία σελίδα της τοπικής εφημερίδας είναι αφιερωμένη στην υποψηφιότητα του Ανδρέα Βλαζάκη για την νομαρχία Ημαθίας, εντάσσοντας εντός αυτής την προεκλογική δραστηριότητα του υποψηφίου. Οι εν γένει κινήσεις ενός υποψηφίου, είτε μιλάμε για τον υποψήφιο ενός συνδυασμού, είτε για κάποιον υποψήφιο σύμβουλο, δείχνουν το ό,τι οι κινήσεις αυτές αποτελούν ή πρωθύστερα, συνδράμουν στην οικοδόμηση του προφίλ ενός υποψηφίου, ιδίως εάν συσχετισθούν δραστικά με τα πρόσημα της επαφής και του πολιτικού λόγου, ο οποίος παράγεται ως λόγος υποψηφίου και λόγος συνδυασμού. 

Το φύλλο της εφημερίδας, συνιστά ουσιώδες αρχείο το οποίο και επαναπροσδιορίζει και την τοπική μνήμη, αυτοδιοικητικά ιδωμένη, μεταβαίνει πέραν της ονοματολογίας, αναδεικνύοντας καθημερινές στιγμές, τις διάφορες επιτελέσεις του πολιτικού, υπενθυμίζοντας παράλληλα, την αξία μίας εφημερίδας, πόσω  μάλλον μίας τοπικής, και την δυνατότητα της στο να καταγράφει διάφορες και διαφορετικές φωνές,  δίδοντας στίγμα και διαδραματίζοντας ρόλο στην ενίσχυση του διαλόγου στις τοπικές κοινωνίες. 

 Διατηρώντας το άρωμα μίας εκλογικής αναμέτρησης που ενέγραψε πολιτικά διακυβεύματα και τους αυτοδιοικητικούς όρους της εποχής στην οποία και ανήκε.  Η εφημερίδα επικαλείται μία μνήμη που συντίθεται από αφηγήσεις και από προθέσεις: Ποιοι είναι οι υποψήφιοι για τους δήμους της περιοχή; Ποιο το πρόγραμμα τους; Ποια η αίσθηση του συν-ανήκειν που διαμορφώνουν; Με την ψυχραιμία που προσφέρει η χρονική απόσταση, θα πούμε πως η Μεταπολιτευτική εποχή εκείνη, εποχή μεταβολών και μετασχηματισμών σε διάφορα επίπεδα που επηρέασαν και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, κάθε άλλο υπήρξε παρά αδιάφορη και άνευρη.

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ