Smithsonian και πανδημία - Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

 

Μία ενδιαφέρουσα είδηση παρουσιάζει η ηλεκτρονική εφημερίδα 'Το Βήμα,' που εν προκειμένω, σχετίζεται με την δυνατότητα διαμόρφωσης ενός ειδικού χώρου ή αλλιώς μίας ειδικής πτέρυγας στο 'Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας' Smithsonian που εδρεύει στην πρωτεύουσα της χώρας, Ουάσιγκτον.

Και κάναμε λόγο μόλις πιο πάνω για μία ειδική πτέρυγα διότι εντός αυτής θα τοποθετηθούν υλικά και αντικείμενα σχετικά με την εξελισσόμενη πανδημική κρίση. Μάλιστα, η διαδικασία της συλλογής και θα εδύνατο να αναφέρουμε, 'μουσειοποίησης,' έχει ήδη εκκινήσει, κάτι που καθιστά το όλο εγχείρημα ένα εγχείρημα 'εν εξελίξει.' 

Το συγκεκριμένο εγχείρημα δύναται να συναρθρώσει την «μουσειολογική» και ακόμη, την «μουσειοπαιδαγωγική» διάσταση (που τίθενται στη βάση λειτουργίας ενός μουσείου), για να παραπέμψουμε στην ανάλυση του αρχαιολόγου Νίκου Σταμπολίδη για το αρχαιολογικό μουσείο της Ελεύθερνας στην Κρήτη, με την ανάδυση εκείνης της μνήμης (στην έννοια της «μετά-μνήμης», αναφέρεται ο Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), που δεν στρέφεται απλά σε ένα άδηλο μέλλον, αλλά επιδιώκει να εντάξει εντός της και στις διεργασίες της, τα υποκείμενα της εποχής. Που είναι αυτά που βίωσαν και βιώνουν την πανδημική κρίση έτσι όπως αυτή αναπαρήχθη και αναπαράγεται, προσδίδοντας της δια-γενεακό πρόσημο. 

Και λέγοντας κάτι τέτοιο, εννοούμε πως η πανδημία επενεργεί επί του τρόπου και των τρόπων με τους οποίους μία γενεά αντιλαμβάνεται τον εαυτό της, την παρουσία της στο κοινωνιο-πολιτικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι, στο εγκάρσιο σημείο όπου οι νόρμες τους επαναπροσδιορίζονται, με τα όρια μεταξύ επι-βίωσης και δια-βίωσης να καθίστανται οιονεί ρευστά.  

Το Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος πριν από λίγο καιρό προχώρησε σε μία παρόμοια πρωτοβουλία, ζητώντας από τους μαθητές και το διδακτικό-διοικητικό του προσωπικό να συγκεντρώσουν υλικά σχετικά με την νόσο Covid-19, ώστε να λάβει χώρα η συγκρότηση ενός 'αρχείου' το οποίο και θα συμπεριλαμβάνει λόγους και εικόνες περί κρίσης, με τρόπο ώστε το προσβάσιμο  στα μέλη της κοινότητας του Κολλεγίου αρχείο να λειτουργεί ως 'κιβώτιο' μνήμης. 

Στη μνήμη ομνύει και το εγχείρημα του Smithsonian, με την ειδοποιό διαφορά του να καθίσταται το γεγονός ό,τι δεν προσιδιάζει προς μία κατεύθυνση συλλογής υλικού από διάφορες πηγές ώστε να ανα-συγκροτήσει έτσι το περιεχόμενο της πανδημίας στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, αλλά, αντιθέτως, δίδει έμφαση στη συγκέντρωση υλικού που άπτεται της ιατρικής-υγειονομικής διαχείρισης της κρίσης, διαθέτοντας ως σημείο τομής, με θέα στις εξελίξεις της τελευταίας περιόδου, την έναρξη της διαδικασίας του εμβολιασμού στη χώρα. 

Όπως διαβάζουμε στο 'Βήμα,' «όταν μία νοσοκόμα μονάδας ΜΕΘ της Νέας Υόρκης έκανε στις 14 Δεκεμβρίου 2020 το πρώτο εμβόλιο κατά της Covid-19 στις ΗΠΑ, η στιγμή θεωρήθηκε ιστορική. Τώρα, το άδειο -πλέον- πρώτο φιαλίδιο αυτού του εμβολίου Pfizer/BioNTech αποκτήθηκε από το σημαντικότερο αμερικανικό επιστημονικό μουσείο, το Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας Smithsonian στην Ουάσιγκτον, όπου θα εκτεθεί. Μαζί με το φιαλίδιο θα εκτίθενται άλλα σχετικά αντικείμενα, όπως η κάρτα εμβολιασμού της νοσοκόμας Σάντρα Λίντσεϊ, τα ιατρικά ρούχα της, τα υλικά που χρειάστηκαν για τη διατήρηση του εμβολίου σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία, σύριγγες κ.ά. Τα υλικά δωρήθηκαν από το νοσοκομείο Northwell Health όπου εργάζεται η ίδια».

  Σε αυτό το πλαίσιο, η συλλογή σειράς αντικειμένων, άλλων μικρότερου και άλλων μεγαλύτερου μεγέθους, συμβάλλουν, αφενός μεν στην ανα-πλαισίωση της μορφής της Σάντρα Λίντσεϊ ως του πρώτου προσώπου που εμβολιάστηκε στις ΗΠΑ (ας θυμηθούμε ό,τι ο Γιάννης Ρίτσος μας προσφέρει στην 'Πάροδο' του ένα δείγμα ποιητικής 'ανοσίας'), και, αφετέρου δε, λειτουργούν επικουρικά ώστε να λάβει χώρα η διαδικασία της ενθύμησης. Της ενθύμησης του προσώπου που εμβολιάσθηκε και σε ένα δεύτερο επίπεδο, της νοσηλεύτριας που εμβολιάσθηκε, καθότι, στο πνεύμα του εγχειρήματος, έχει ιδιαίτερη σημασία η ανάδειξη του επαγγελματικού φορτίου. 

Της δουλειάς και του 'κεφαλαίου΄ που έχουν καταναλώσει τον χρόνο της πανδημίας το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, στις ΗΠΑ και αλλού. Ας το δούμε όμως, αναλυτικότερα: Η Σάντρα Λίντσεϊ, δεν δύναται να 'ενσαρκώσει' την αίσθηση της προσμονής, όσο, την αίσθηση ό,τι ο εμβολιασμός ή αλλιώς, η διαδικασία του εμβολιασμού συνιστά μία μεταιχμιακή στιγμή στην εξέλιξη της πανδημίας, αναδεικνύοντας μία χορεία θετικών συναισθημάτων (η προσδοκία), με την κατεύθυνση όμως να μην είναι μονοσήμαντη, όπως δεικνύει η μέχρι τώρα συλλογή του υλικού. Που επι-τελείται με τέτοιον τρόπο ώστε να δημιουργηθεί μία κατά τι πληρέστερη εικόνα της πανδημίας και του τρόπου αντιμετώπισης στα νοσοκομεία, ιδίως όταν αυτή αποτελούσε τον 'άγνωστο Χ' στην εξίσωση.

 Το φιαλίδιο εντός του οποίου ευρίσκονταν η δόση του εμβολίου της Pfizer/BioNTech, η κάρτα εμβολιασμού της νοσηλεύτριας, η ιατρική στολή της, τα υλικά διατήρησης του εμβολίου στην γνωστή χαμηλή θερμοκρασία, σπεύδουν να ενταχθούν σε μία περισσότερο λειτουργική και όχι απαραίτητα εύτακτη αφήγηση της πανδημικής κρίσης, σημασιοδοτούν εκείνα τα βήματα ή αλλιώς τα εμπρόθετα σημεία που καθιστούν τον εμβολιασμό απτό, πραγματικό, εμβαπτίζοντας την νοσηλεύτρια στα νάματα μίας 'επιστημονικότητας,' που έδρασε υπό έκτακτες συνθήκες και με πίεση χρόνου. 

Οπότε θα λεχθεί πως βαθύτερα, η συγκέντρωση του ατομικού υλικού προσδιορίζει και την δυνατότητα 'συλλογικοποίησης' της κρίσης δημόσιας υγείας και των διακυβευμάτων της, προτάσσοντας ως επίκεντρο το σημαίνον της αναγνώρισης: Και οι επιστήμονες που εργάσθηκαν για την παραγωγή του εμβολίου επί του ιού, μπορούν να αναγνωρίσουν την εργασία του στο πρόσωπο και στα υλικά που συγκεντρώθηκαν, αλλά και, ευρύτερα, τα ατομικά υποκείμενα, νοσούντες και μη, μπορούν να αναγνωρίσουν την πραγματικότητα μίας κρίσης, αποκτώντας έτσι την ευκαιρία να προσθέσουν τα δικά του βιώματα, βιώματα διαχείρισης-αντιμετώπισης και ακόμη, βιώματα εμβολιασμού.

Τα υλικά σημασιοδοτούν την ύπαρξη μίας διαδικασίας 'εξαντικειμενοποίησης,' εκεί όπου εάν η ιστορική περίοδος που βιώνουμε εγγράφει μία χορεία αντιφάσεων, τότε, η παρασκευή εμβολίων και η διάθεση τους που συνεχίζεται, όχι με ενιαίο ρυθμό σε κάθε χώρα, απο-καλύπτει την ταχύτητα της: Ταχύτητα μετάδοσης-εξάπλωσης, ταχύτητα παρασκευής και όμως, αντιθέσεις στη διαδικασία διάθεσης.  Το Smithsonian μέσω αυτής της κίνησης, δεν 'εμπορεύεται,' αλλά μετονομάζει την κρίση, παίζοντας με τις εκφάνσεις της ιατρικής-ιστορικής μνήμης. Το Smithsonian κινείται στον αστερισμό της κρίσης και των προεκτάσεων της, ανα-σημασιοδοτώντας την διαδικασία των επιστημονικών εξελίξεων που πυροδοτήθηκαν από την εκδήλωση της πανδημίας, με κορωνίδα εξ αυτών την παραγωγή του εμβολίου. Το μουσείο των  ΗΠΑ δημιουργώντας μία ειδική πτέρυγα, στοχεύει στο να αφήσει να διαρρεύσουν 'κοσμοεικόνες' της κρίσης, για να καταστούμε ολίγον τι Βεμπεριανοί.  

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ