Και πάλι για τη Λιβύη - Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

Η υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης εθνικής ενότητας της Λιβύης, Νάιλα Αλ Μανγκούς, προχώρησε, όπως διαβάζουμε στην διαδικτυακή έκδοση της εφημερίδας 'Η Καθημερινή,' σε μία πρόταση που άπτεται των εξελίξεων και των πολιτικο-στρατιωτικών διεργασιών που έλαβαν χώρα στη γειτονική Λιβύη, τα τελευταία χρόνια.

 Και πιο συγκεκριμένα η υπουργός της μεταβατικής κυβέρνησης της Λιβύης που εν προκειμένω, είναι επιφορτισμένη με την κατά τι κατά τι βελτίωση του κοινωνικού-πολιτικού κλίματος, την ομαλοποίηση της κατάστασης, και την διαμόρφωση των προϋποθέσεων για την πραγματοποίηση των βουλευτικών εκλογών τον Δεκέμβριο του τρέχοντος έτους.

 Στη συνάντηση της με τους υπουργούς Εξωτερικών της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας, η Νάιλα Αλ Μανγκούς, δήλωσε σχετικά, υπό μορφή ουσιώδους έκκλησης: «Επαναλαμβάνουμε την αναγκαιότητα αποχώρησης όλων των μισθοφόρων από τη Λιβύη με άμεσο τρόπο».

 Εν πρώτοις, σπεύδουμε να παρατηρήσουμε πως η δήλωση αυτή καθίσταται χαρακτηριστική των εξελίξεων στη χώρα, που ακόμη και αν δεν κατονομάζει τις χώρες εκείνες που έχουν εμπλακεί στα της Λιβύης και μέσω της αποστολής μισθοφορικών στρατευμάτων στη χώρα, τις υπονοεί (βλέπε Τουρκία), θέτοντας ως σημείο αναφοράς ένα διττό πλαίσιο: Aφενός μεν το ό,τι η εύθραυστη διαδικασία ομαλοποίησης του κλίματος σε μία εμπόλεμη χώρα, η ίδια η διαδικασία της σταδιακής ανοικοδόμησης της συναρτάται με την αποχώρηση μισθοφορικών δυνάμεων που αποτέλεσαν και αποτελούν 'προϊόν' της ευρύτερης γεωγραφίας των δυνάμεων που δραστηριοποιούνται στη Λιβύη. 

Πάνω σε αυτή την παραδοχή ομνύουν και οι υπουργοί Εξωτερικών των τριών ευρωπαϊκών χωρών που είναι χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τείνοντας έτσι προς την κατεύθυνση μίας περιφερειακής-διπλωματικής ενίσχυσης και της όλης διαδικασίας εντός χώρας αλλά και της ευρωπαϊκής επιχείρησης με την κωδική ονομασία 'IRINI' που έχει ως στρατηγικό διακύβευμα την διασφάλιση της τήρησης του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη. 

 Και, αφετέρου δε, καθίσταται αντιληπτό, σε ένα βαθύτερο επίπεδο, το ό,τι εμμέσως πλην σαφώς, θίγεται το ζήτημα της παρουσίας περιφερειακών και μεγάλων δυνάμεων στην χώρα της Βόρειας Αφρικής. Εντός αυτού του πλαισίου, η περαιτέρω παραμονή στη χώρα μισθοφορικών στρατευμάτων υποσκάπτει μία εν τοις πράγμασι εύθραυστη διαδικασία πολιτικής επίλυσης, με την εν εξελίξει επιχείρηση 'IRINI,' να επιχειρεί, παράλληλα με την διασφάλιση της τήρησης του εμπάργκο όπλων να περιορίσει δραστικά την μέσω αυτού του τρόπου, υποδαύλιση της σύγκρουσης. 

Η συνάντηση μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών των τριών ευρωπαϊκών χωρών με την ομόλογο τους από τη Λιβύη, δεικνύει και προς την ίδια κατεύθυνση μίας ενεργότερης εμπλοκής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις εξελίξεις στη Λιβύη, με σημείο τομής την Διάσκεψη του Βερολίνου που έλαβε χώρα τον Νοέμβριο του 2019 και αποτέλεσε ένδειξη πολυμερούς σύγκλισης που για πρώτη φορά μετά τις κινητοποιήσεις εντός της χώρας και την μετέπειτα στρατιωτική επίθεση που συνέβαλλε στην πτώση του Μουάμαρ Καντάφι, αξιολόγησε την κατάσταση, προτείνοντας μία δέσμη μέτρων (εμπάργκο όπλων). 

Και εντός αυτού, εάν εστιάσουμε περαιτέρω στις διπλωματικές κινήσεις, θα σταθούμε στην Ιταλική στάση, που φανερώνει μία διάθεση ενεργότερης εμπλοκής και κατ' επέκταση, στήριξης της νέας κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

 Στο βαθμό που είναι η μετάβαση του Ιταλού υπουργού Εξωτερικών Λουίτζι Ντι Μαϊο, είναι η δεύτερη μέσα σε λίγες ημέρες, σημασιοδοτώντας μία σταδιακή μετάβαση της Ιταλικής διπλωματίας από μία διακριτή αμηχανία σε προσπάθειες διπλωματικής-πολιτικής υποστήριξης της διαδικασίας πολιτικής μετάβασης. Και, εντός αυτού, συγκρότησης θεσμών. 

Η διαδικασία καθίσταται κρίσιμη, καθότι λαμβάνει χώρα σε μία ευρύτερη γεωγραφική ζώνη που έχει γνωρίσει αρκετές γεω-πολιτικές και περιφερειακές μεταβολές την τελευταία δεκαετία, με την τριβή μεταξύ των διαφόρων δυνάμεων, εσωτερικών και εξωτερικών, να παραγάγει σημαντικές δόσεις αστάθειας. Η κυβέρνηση εθνικής ενότητας, μετά από την συγκρότηση της, εκεί όπου η ίδια συνιστά το αποτέλεσμα μίας διαπραγματευτικής διαδικασίας μηνών, στην οποία και ενεπλάκησαν οργανισμοί όπως ο ΟΗΕ (Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών), έχει εισέλθει στο στάδιο καθορισμού προτεραιοτήτων και στόχων, επιδίωξης απόσπασης της διεθνούς νομιμοποίησης. 

Οι συμμετέχοντες στις συνομιλίες συγκλίνουν πάνω στο έδαφος της γεω-πολιτικής σημαντικότητας που αποκτά η Λιβύη, σπεύδοντας να αναγνωρίσουν μία σειρά προκλήσεων. Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών καθιστά ευδιάκριτο το όλο γεω-πολιτικό πλέγμα-'παίγνιο:' «Δεν μπορούμε να στρέψουμε το βλέμμα μακριά από τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει η λιβυκή κρίση στην Ευρώπη αναφορικά με την ασφάλεια, την τρομοκρατία, τη μετανάστευση», σημείωσε. Με τον ίδιο τρόπο, η σταθερότητα της Λιβύης είναι ένα από τα κλειδιά της σταθερότητας στο Σάχελ, τη Βόρεια Αφρική και τη Μεσόγειο», συνέχισε ο Λεντριάν, η χώρα του οποίου αναμένεται να ανοίξει εκ νέου, την επόμενη Δευτέρα, την πρεσβεία της στην Τρίπολη, έπειτα από κλείσιμο ετών». Και το ενδιαφέρον έγκειται επίσης, στο με ποιον ή με ποιους τρόπους θα επιδιώξει η Λιβυκή κυβέρνηση εθνικής ενότητας να απομακρύνει τους μισθοφόρους από τη χώρα. 

Ζητούμενο παραμένει, πέραν της προστασίας των μέχρι τώρα κατακτήσεων, της ίδιας της ειρήνης, η έμφαση σε μία εκ των παραμέτρων που στη δική του μέθοδο ‘επίλυσης συγκρούσεων,’ καταθέτει ο John Burton. 

Ο λόγος δίδεται στον Αλέξη Ηρακλείδη: «Τελικά, μόνο η βαθύτερη ανάλυση μιας διένεξης από τα δύο μέρη μπορεί να οδηγήσει στην πραγματική επίλυση της διαμάχης. Η επίλυση ανήκει αποκλειστικά στα αντίπαλα μέρη και σε κανέναν άλλο τρίτο, όσο αντικειμενικός και ακριβοδίκαιος και αν είναι αυτός». Αυτή η παραδοχή είναι το ζητούμενο,  σε μία περίοδο όπου διάφορες δυνάμεις έχουν εμπλακεί ενεργά στην έκφραση υποστήριξης της διαδικασίας σε διάφορα φόρα και με διάφορους τρόπους. Η εμπιστοσύνη χτίζεται σταδιακά. 

Ακόμη και μη διπλωματικά, αλλά έντεχνα, ο λόγος της υπουργού Εξωτερικών της μεταβατικής κυβέρνησης της Λιβύης, επιδιώκει να αναδείξει ως στόχο την εξουδετέρωση 'παγίδων' εντός της χώρας, καθώς και την αποφυγή εκ νέου «δημιουργίας παγίδων» ( 'honey traps'), διατηρώντας την αίσθηση της 'αλλαγής,' ζήτημα επίσης σημαντικό ως προς την επίτευξη κοινωνικής-πολιτικής συναίνεσης. 

Είναι η εστίαση στο σημαίνον της ‘αλλαγής,’ στην αισθητή διαφοροποίηση μεταξύ του ‘πριν’ και του ‘τώρα’ που δύναται να συμβάλλει στην εμπέδωση της ειρήνης ανά την Λιβυκή επικράτεια, με το βλέμμα στραμμένο και στις σποραδικές, συγκρουσιακές εξάρσεις που ανά τακτά χρονικά διαστήματα πραγματοποιούνταν σε μία διαιρεμένη χώρα, και μεταξύ μη κρατικών δρώντων. 

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ