Για την απονομή χάριτος σε Καταλανούς πολιτικούς - Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού της Ισπανίας και προέδρου του Σοσιαλιστικού κόμματος της χώρας, Πέδρο Σάντσεθ, έλαβε την απόφαση να απονείμει χάρη σε εννέα Καταλανούς πολιτικούς, που εν προκειμένω, διαδραμάτισαν ιδιαίτερο ρόλο στην οργάνωση και την διεξαγωγή του δημοψηφίσματος του 2017, με βασικό θέμα την έκφραση προτίμησης ή μη στην ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Καταλονίας. 

 Σε αυτό το πλαίσιο, θα αναφέρουμε πως η απόφαση της Ισπανικής κυβέρνησης, δεν εμπίπτει στην κατηγορία του 'κλεισίματος των λογαριασμών' με το πρόσφατο πολιτικό παρελθόν (το «παρελθόν είναι η λαβή του κροκόδειλου», γράφει ο Κύπριος ποιητής Γιώργος Ταρδίος), αλλά, αντιθέτως, στην δυνατότητα επανεκκίνησης της συζήτησης για τον επανακαθορισμό της σχέσης μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης της χώρας και των Καταλανικών αρχών, με σημεία αναφοράς, τόσο το δημοψήφισμα του 2017 και τις παράλληλες προεκτάσεις του, δημοψήφισμα στο οποίο η πλειοψηφία των ερωτηθέντων τάχθηκε υπέρ της ανακήρυξης της Καταλανικής ανεξαρτησίας, όσο και την διαμόρφωση των όρων για την επίτευξη της συν-διαλλαγής (μέσω διαλόγου), ιδίως από την στιγμή όπου η καχυποψία δεν έχει παρέλθει, και, σε ένα βαθύτερο επίπεδο, για την επίτευξη της εθνικής συμφιλίωσης.

 Όπως διαβάζουμε σε σχετικό άρθρο που δημοσιεύει η διαδικτυακή έκδοση της εφημερίδας 'Η Καθημερινή': «Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ απένειμε χάρη και στους εννέα Καταλανούς αυτονομιστές ηγέτες που έχουν φυλακιστεί για τον ρόλο τους στην αποτυχημένη απόπειρα ανεξαρτησίας της περιφέρειας αυτής το 2017, με έναν εξ αυτών να αντιδρά με μάλλον περιφρονητικό τρόπο στην είδηση της επικείμενης απελευθέρωσής του.  Ο Σάντσεθ ανακοίνωσε τις απονομές χάριτος σε τηλεοπτικό του διάγγελμα. Υπόκεινται σε όρους ενώ συνεχίζει να ισχύει η απαγόρευση να έχουν οι ηγέτες δημόσια αξιώματα.  Οι ηγέτες καταδικάστηκαν το 2019 σε ποινές κάθειρξης μεταξύ 9 και 13 ετών για τα αδικήματα της εξέγερσης και της κατάχρησης κρατικών πόρων, με στόχο να διοργανώσουν δημοψήφισμα για την απόσχιση από την Ισπανία, που οι αρχές στη Μαδρίτη απαγόρευσαν, αλλά το οποίο οδήγησε σε μια μονομερή και πρόσκαιρη κήρυξη ανεξαρτησίας».

 Σε αυτό το πλαίσιο, έχουμε να κάνουμε με ένα δημοψήφισμα (βλέπε και την μελέτη του Παπαδόπουλου για την διάκριση μεταξύ των δημοψηφισματικών διαδικασιών στην Ελβετία), «το διακύβευμα του οποίου εγκρίνεται εφόσον αποσπάσει την πλειοψηφία των ψηφισάντων», για να παραπέμψουμε στην ανάλυση της Βασιλικής Γεωργιάδου, στο εγκάρσιο σημείο όπου η μεγάλη πλειοψηφία που τάχθηκε υπέρ της Καταλανικής ανεξαρτησίας (μείζον διακύβευμα), θεωρήθηκε ό,τι δύναται να εισαγάγει την Καταλονία σε μία δραστικά διαφορετική κοινωνική, πολιτική και πολιτειακή συνθήκη: Στην επίσημη κήρυξη της ανεξαρτησίας και στην εκκίνηση των διαδικασιών για την συγκρότηση ενός ανεξάρτητου Καταλανικού κράτους. Κάτι που δεν κατέστη εφικτό, συναντώντας εξ αρχής δυσκολίες.

 Και λέγοντας εξ αρχής αναφερόμαστε και στις εγχώριες και διεθνείς αντιδράσεις που προκάλεσε η ανακοίνωση της διενέργειας δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Καταλονίας, εκεί όπου, έλαβε χώρα η 'σύγκρουση' μεταξύ αντίρροπων δυναμικών, οι οποίες, διασταυρούμενες, μετεξελίχθηκαν σε συλλογικές αφηγήσεις. Όπως η αφήγηση περί της με κάθε τρόπο διασφάλισης της εδαφικής ακεραιότητας και υπόστασης της Ισπανίας, αφήγηση που συναρθρώθηκε με μοτίβα 'Ισπανικότητας' ως δικλείδες ασφαλείας που προστέθηκαν δίπλα στην επίσημη απαγόρευση του δημοψηφίσματος από την κεντρική κυβέρνηση της χώρας, και από την άλλη, η αφήγηση με βάση την οποία και δομήθηκε ένας 'ιστός' διαφόρων αντιλήψεων: Η Καταλονία διαφέρει από την Ισπανία αξιακά, γλωσσικά και πολιτισμικά (ακόμη και πολιτειακά), όντας κατά βάση ξεχωριστό 'έθνος' το οποίο και έχει όλα τα φόντα να προχωρήσει την διαδικασία ανεξαρτητοποίησης του από το κεντρικό και 'συγκεντρωτικό' Ισπανικό κράτος. 

Θεωρούμε πως οι τάσεις, που αλληλοτροφοδοτούμενες, καλλιέργησαν το έδαφος για την επιτάχυνση των διεργασιών που οδήγησαν μη γραμμικά, προς την πραγματοποίηση του δημοψηφίσματος, ήταν, αφενός μεν το υπόδειγμα ανεξαρτητοποίησης που εκδηλώθηκε στην ευρωπαϊκή ήπειρο την διετία 2014-2016 (Κριμαία, Σκωτία), υπόδειγμα που προσέδωσε δυναμική, και δη κοινωνικοπολιτική δυναμική στους αντίστοιχους Καταλανικούς σχεδιασμούς, επιτρέποντας να εκφρασθεί απενοχοποιημένα ο στόχος της ανεξαρτητοποίησης από την Ισπανία, αφετέρου δε, η εναρμόνιση του στόχου αυτού με τις δημοψηφισματικές 'ροές' έτσι όπως αναπτύχθηκαν στην Ευρώπη τα προηγούμενα χρόνια, εκεί όπου η πραγματοποίηση δημοψηφίσματος προσδιορίσθηκε εμπρόθετα, πολιτικά-τεχνικά, ως η βασική φόρμουλα για την πραγμάτωση του στόχου της ανεξαρτησίας.

 Και, τελευταίο άλλα όχι έσχατο, οι τάσεις ρευστοποίησης που ενυπήρξαν την τελευταία δεκαετία εντός του Ισπανικού κομματικού-πολιτικού συστήματος, οι οποίες και διαδραμάτισαν ρόλο και σε επίπεδο περιφέρειας, ώστε να διαφανούν ευκρινέστερα κομματικές-πολιτικές φωνές υπέρ της διενέργειας δημοψηφίσματος αλλά και υπέρ της ανεξαρτησίας. Και αυτές οι κομματικές-πολιτικές φωνές δεν υπήρξαν απλά, αλλά ήσαν και ιδιαίτερα ενεργές. 

Τέσσερα χρόνια αργότερα, η Ισπανική κυβέρνηση λαμβάνει μία ορθή απόφαση, που επιτρέπει και την έναρξη και την εμβάθυνση των συζητήσεων, επιθυμώντας την σταδιακή άμβλυνση της κοινωνικής και πολιτικής έντασης, και αναγνωρίζοντας ό,τι η πολιτική επίδειξης πυγμής δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η απονομή χάριτος σε αυτονομιστές πολιτικούς, καθίσταται, πολιτικά και συμβολικά, η πρώτη κίνηση για την γεφύρωση του χάσματος και για ανάδυση του ζητήματος της ενίσχυσης των αρμοδιοτήτων των περιφερειακών κυβερνήσεων. Το μέτρο της απονομής χάρης, πρέπει να συμπληρωθεί απο ανάλογες πολιτικές πρωτοβουλίες, όπως, το κάλεσμα για μία συζήτηση σε κοινοβουλευτικό επίπεδο για το ζήτημα της Καταλονίας.

 

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ