Όταν το ελληνικό #metoo συνάντησε τον Ευριπίδη - Γράφει η Φωτεινή Καραρίζου - Σιάγκρη

 

Δεν πήγα να δω την «Ελένη» του ΚΘΒΕ στην πρεμιέρα της στο Θέατρο Δάσους την Τετάρτη (έχω μια έμφυτη απέχθεια για τις πρεμιέρες) αλλά την Πέμπτη. Η πιο φιλόδοξη από τις τρεις καλοκαιρινές παραγωγές του ΚΘΒΕ, «η ναυαρχίδα του καλοκαιρινού του προγράμματος» ,όπως χαρακτηρίστηκε από τον καλλιτεχνικό του διευθυντή, ήταν η πρώτη δια ζώσης θεατρική παράσταση μετά το lockdown , που πέρα από την πολυδιαφημιζόμενη στα ΜΜΕ πολύπαθη πληγείσα εστίαση, έπληξε (και ακόμη πλήττει) κατ εμέ περισσότερο  το χώρο του πολιτισμού και της Τέχνης (πολιτισμός onthegoκαι θέατρο takeawayδεν γίνεται, παρά τις φιλότιμες διαδικτυακές προσπάθειες ). Η λαχτάρα του κόσμου να γυρίσουμε στα θέατρα μεγάλη και η προσμονή να παρακολουθήσω θεατρική παράσταση από κοντά μεγαλύτερη.

Η αλήθεια είναι ότι ,όπως οι χιλιάδες θεατές  που συνέρευσαν στο θέατρο, περίμενα να παρακολουθήσω μια τραγωδία, ακόμη κι αν αυτή αποτελεί μία από τις πιο αμφιλεγόμενες ως προς το είδος και ως προς την εκδοχή του μύθου της Ελένης. Το αρχικό ξάφνιασμά μου στα όρια του αμυδρού θυμού κατά το πρώτο δεκάλεπτο της παράστασης, έδωσε τη θέση του στη συνειδητοποίηση των πολλαπλών αναγνώσεων και της διαχρονικότητας του ευριπίδειου έργου. Η σκηνοθετική εκδοχή του μεγάλου σκηνοθέτη Βασίλη Παπαβασιλείου και η μεταφραστική επιλογή του Παντελή Μπουκάλα , μας παρουσίασε μια grotesque – bourlesque κωμωδία, με έντονες δραματικές σκηνές, ιδιαίτερα προς το τέλος, εναρμονισμένης πλήρως με το σήμερα , σε μια προσπάθεια να προσεγγιστεί ένα πιο νεαρής ηλικίας θεατρικό κοινό. Και σ αυτό, ο σκοπός επετεύχθη!!!

Με όχημα την Ελένη, το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς (αιώνιο σύμβολο της γυναικείας φύσης) , με γλώσσα απόλυτα κατανοητή και νεανική , με ποικίλες αναφορές στο σήμερα, με έναν χορό γυναικών (που ανήκει στα μεγάλα συν της παράστασης) φαινομενικά – σωματικά ανομοιόμορφο, αλλά προσωποποιώντας την κάθε γυναίκα,  κάθε ηλικίας, οποιασδήποτε σωματικής δομής και εμφάνισης («και εσύ Ελένη, και κάθε Ελένη» , όπως λέει το γνωστό άσμα) , μας κάνει να αναρωτιόμαστε πώς ο Ευρυπίδης κατάφερε να γράψει – αλλά και να παρουσιάσει σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία, το 400 πΧ - μια «τραγωδία» από τη γυναικεία πλευρά, την τραγωδία ουσιαστικά του να γεννιέσαι γυναίκα, και μάλιστα όμορφη.   Όπως λέει και η ηρωίδα , κατάρα είναι η ομορφιά της , το όνομά της μισητό από άνδρες και γυναίκες , θεωρήθηκε ως η μοναδική υπαίτια του Τρωικού Πολέμου και για το χαμό τόσων ανδρών , Ελλήνων και Τρώων , και αυτό γιατί ? Όπως λέει ο Σεφέρης αναφερόμενος στη ματαιότητα του πολέμου, αλλά εδώ από μια άλλη ανάγνωση, σχεδόν υποτιμητικά, «για ένα πουκάμισο αδειανό , για μιαν Ελένη» .

Υπό αυτό το πρίσμα λοιπόν η εκδοχή του Βασίλη Παπαβασιλείου μας μεταφέρει πολύ έξυπνα στο πιο πολυσυζητημένο θέμα των ημερών μας αλλά και του ελληνικού θεάτρου, το ελληνικό #metoo , όπου ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα γυναίκας που υπέφερε λόγω της εξωτερικής της εμφάνισης, η  Ελένη , που διεκδικήθηκε από τον Μενέλαο, τον Πάρι και τον Θεοκλύμενο ως κτήμα, ως τρόπαιο,  που χαρακτηρίστηκε ως άτιμη, προδότρια, ξεδιάντροπη, προκλητική, νιώθοντας ένοχη για το κάλλος της , για το χαμό χιλιάδων Αχαιών και Ελλήνων , με τη χειρότερη φήμη να δημιουργείται  γύρω από το όνομά της, χωρίς να είναι υπόλογη για καμιά από τις κατηγορίες που της αποδίδουν,  συνδέεται με την κάθε προδομένη, αδικημένη, υπόλογη για την ομορφιά της γυναίκα, που προκαλεί τους άνδρες, που «αυτή φταίει» , που «ήθελε και τα παθε» , που της αξίζουν τα δεινά της, που έρχεται σε κόντρα με την οικογένειά της, με τον αδερφό της,  με τα θεία, ακόμη και με τον ίδιο της τον εαυτό για να πράξει το σωστό.

Στα συν της παράστασης :

-    Η εξαιρετική Αγορίτσα Οικονόμου στο ρόλο της Θεονόης , ως μια rockglam (all) star , με τον ωραιότερο , ξέπνοο μονόλογο της παράστασης («Θεονόη out»).

-     Ο χορός , κάτι μεταξύ Αιγύπτιων Σειρήνων και pinupgirls του 50, που κυριαρχεί σε όλο το έργο, περνώντας το μήνυμα ότι «όλες κρύβουμε μια Ελένη»

-   Ο Γιώργος Καύκας στο ρόλο του Θεοκλύμενου , να ισορροπεί- ακροβατεί μεταξύ Τάσου Μπουγά (λόγω αμφίεσης και ερωτικής προσέγγισης τύπου «έλα στον παππού» στην ηρωίδα) και Μάνου Κατράκη, στην δραματική συνειδητοποίηση της απόρριψης του μεσήλικα άντρα.

-     Οι Νικόλας Μαραγκόπουλος και Ορέστης Παλιαδέλης στο ρόλο των Διόσκουρων ,με το απίθανο εύρημα της προσφοράς «μαλλιού της γριάς» στον μεσήλικα – αιώνιο παιδί Θεοκλύμενο.   

-   Οι υπέροχες ερμηνείες όλων των πρωταγωνιστών και η σκηνοθετική λεπτοδουλειά της παράστασης, ανάμεσα στο «είναι» και το «φαίνεσθαι», η εμφανής προσπάθεια, ο άψογος επαγγελματισμός και η αστείρευτη ενέργεια όλων των συντελεστών της παράστασης

-    Οι ενδυματολογικές επιλογές του Άγγελου Μέντηπου

-    Τα σκηνικά – σε μικρογραφία- του Άγγελου Μέντη

-    Η ζωντανή μουσική των Άγγελου Τριανταφύλλου και Γιώργου Δούσου

-   Η πανέξυπνη μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα, πολύ κοντά στη γλώσσα των νέων, για την οποία και μόνο αξίζει να πάρετε μαζί σας τα έφηβα τέκνα σας (είδα την παράσταση με την 16χρονη κόρη μου) , που θα δουν την «πολυμίσητη για αυτούς Ελένη» (καθώς την διδάσκονται ως υποχρεωτική διδακτέα ύλη στην Γ Γυμνασίου) από άλλη οπτική γωνία.      

Στα μείον της παράστασης

-   Η παντελής έλλειψη του αντιπολεμικού μηνύματος και πνεύματος του έργου, που γράφτηκε λίγο μετά την ήττα των Αθηναίων στον πόλεμο της Σικελίας , καταδεικνύοντας τα δεινά του πολέμου για νικητές και νικημένους

-    Ο εξαιρετικός κατά τα άλλα Άγγελος Μπούρας στο ρόλο του δεύτερου αγγελιοφόρου, που αδικήθηκε στην πολύ δυνατή δραματική ερμηνεία του (ίσως και μοναδική του έργου)  , από την άστοχη επιλογή του «γυμνό για το γυμνό»

 Να την δείτε οπωσδήποτε !!! Να πάτε και με τα παιδιά σας !!! Ακόμη και αν για τους λίγο μεγαλύτερους σε ηλικία το να κάθεσαι στις πέτρες ενός αρχαίου θεάτρου είναι πλέον κάπως άβολο.  Αξίζει τον κόπο!!!

ΥΠΟΘΕΣΗ

Ο Ευριπίδης, αντίθετα από τον Όμηρο και τον Ηρόδοτο , διατείνεται πως η πραγματική Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Μόνο το είδωλό της πήγε εκεί. Γιατί την έκλεψε ο Ερμής, ακολουθώντας τη βούληση της Ήρας, και την παρέδωσε στον Πρωτέα, τον βασιλιά της Αιγύπτου, για να την προστατέψει. Κι όταν πέθανε ο Πρωτέας, ο γιος του ο Θεοκλύμενος επιδίωξε να την παντρευτεί, η Ελένη όμως πήγε και στήθηκε ικέτισσα δίπλα στο μνήμα του Πρωτέα. Εκεί της παρουσιάζεται ο Μενέλαος, που είχε χάσει τα πλοία του στο πέλαγος και προσπαθούσε να σώσει τους λιγοστούς συντρόφους του, που τους είχε αφήσει κρυμμένους σε μια σπηλιά. Οι δυο τους συνεννοήθηκαν, μηχανορράφησαν και εξαπάτησαν τον Θεοκλύμενο.
Ανέβηκαν έπειτα σ’ ένα πλοίο, τάχα για να τελέσουν θυσία στη θάλασσα, στη μνήμη του Μενέλαου, κι έτσι σώθηκαν και επέστρεψαν στην πατρίδα τους.

 

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Μετάφραση: Παντελής Μπουκάλας

Σκηνοθεσία: Βασίλης Παπαβασιλείου

Συνεργάτης σκηνοθέτης-Δραματουργία: Νικολέτα Φιλόσογλου

Σκηνικά- Κοστούμια: Άγγελος Μέντης

Μουσική: Άγγελος Τριανταφύλλου

Χορογραφία: Δημήτρης Σωτηρίου

Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος

Ενορχήστρωση - Μουσική διδασκαλία: Γιώργος Δούσος,

Moυσική διδασκαλία: Χρύσα Τουμανίδου

Βοηθός χορογράφου: Σοφία Παπανικάνδρου

Βοηθός σκηνοθέτη: Άννα - Μαρία Ιακώβου

Βοηθός σκηνογράφου - ενδυματολόγου: Έλλη Ναλμπάντη

Οργάνωση παραγωγής: Αθανασία Ανδρώνη

Οδηγοί σκηνής: Γιάννης Παλαμιώτης, Μαρίνα Χατζηιωάννου

 

Παίζουν:Έμιλυ Κολιανδρή (Ελένη)
Θέμης Πάνου (Μενέλαος)
Αγορίτσα Οικονόμου (Θεονόη)
Γιώργος Καύκας (Θεοκλύμενος)
Έφη Σταμούλη (Γερόντισσα)
Δημήτρης Κολοβός (Αγγελιοφόρος Α’)
Άγγελος Μπούρας (Αγγελιοφόρος Β’)
Δημήτρης Μορφακίδης (Τεύκρος)
Παναγιώτης Παπαϊωάννου (Θεράπων)
Νικόλας Μαραγκόπουλος Ορέστης Παλιαδέλης (Διόσκουροι)
 

Χορός:Νεφέλη Ανθοπούλου, Σταυρούλα Αραμπατζόγλου, Λουκία Βασιλείου, Μομώ Βλάχου, Ελένη Γιαννούση, Ηλέκτρα Γωνιάδου, Νατάσα Δαλιάκα, Χρύσα Ζαφειριάδου, Σοφία Καλεμκερίδου, Αίγλη Κατσίκη, Άννα Κυριακίδου, Κατερίνα Πλεξίδα, Μαριάννα Πουρέγκα, Φωτεινή Τιμοθέου, Χρύσα Τουμανίδου 

Μουσικοί επί σκηνής:

 Γιώργος Δούσος (φλάουτο, κλαρίνο, σαξόφωνο, καβάλ), Δάνης Κουμαρτζής (κοντραμπάσο), Θωμάς Κωστούλας (κρουστά), Παύλος Μέτσιος (τρομπέτα, ηλεκτρική κιθάρα), Χάρης Παπαθανασίου (βιολί), Μανώλης Σταματιάδης (πιάνο, ακορντεόν).

Πρόγραμμα Περιοδείας:

Θέατρο Δάσους, Θεσσαλονίκη
07, 08, 09 Ιουλίου, θέατρο Δάσους, στις 21.15

Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων
Σάββατο 24 Ιουλίου, στις 21:30

Αρχαίο Θέατρο Δίου - 50ο Φεστιβάλ Ολύμπου
Σάββατο 31 Ιουλίου, στις 21:00

Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου(Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2021):
Παρασκευή 6, Σάββατο 7 και Κυριακή 8 Αυγούστου 2021, στις 21.00

Αρχαίο Θέατρο Δωδώνης
Τετάρτη 11 Αυγούστου, στις 21.00

Βύρωνας, Θέατρο Βράχων Μελίνα Μερκούρη
Πέμπτη 2 Σεπτεμβρίου, στις 21:00

Χαλκίδα, Ανοικτό Θέατρο «Ορέστης Μακρής»
Σάββατο 4 Σεπτεμβρίου, στις 21:00

Κηποθέατρο Παπάγου
Τετάρτη 8 Σεπτεμβρίου, στις 21:00
 
Πειραιάς, Βεάκειο Δημοτικό Θέατρο  
Σάββατο 11 Σεπτεμβρίου, στις 21:00

Θέατρο Δάσους , Θεσσαλονίκη
16, 17 & 18 Σεπτεμβρίου, στις 21:00

Πληροφορίες:  2315 200200, www.ntng.gr

Η Φωτεινή Καραρίζου - Σιάγκρη είναι δικηγόρος 

 

http://viosimi.gr/

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ