Για το μουσείο του Ιωάννη Καποδίστρια στην Κέρκυρα - Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

H δημοσιογράφος Μαργαρίτα Πουρνάρα, με άρθρο της που δημοσιεύεται στην διαδικτυακή έκδοση της εφημερίδας 'Η Καθημερινή,' αναφέρεται στο Μουσείο του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας, Ιωάννη Καποδίστρια, το οποίο και βρίσκεται στην Κέρκυρα. 

Αν και δεν αναφέρεται ρητά στο κείμενο, αφορμή για την συγγραφή του κειμένου, θεωρούμε πως αποτέλεσε η υποψηφιότητα του συγκεκριμένου μουσείου για το βραβείο «Ευρωπαϊκό Μουσείο της Χρονιάς».

Σε αυτό το πλαίσιο, δύναται να ισχυρισθούμε πως, αν και το μουσείο δεν καλύπτει την (και βιβλιογραφική) απουσία ολοκληρωμένων βιογραφιών για πρόσωπα που διαδραμάτισαν ρόλο στην εξέλιξη της Επανάστασης του 1821 (και ο Ιωάννης Καποδίστριας, διπλωματικώ τω τρόπω, υπήρξε ένα από αυτά), δεν παύει να αποκτά ιδιαίτερη αξία, ιστορική και μνημονική, ακριβώς διότι, αποδίδει έμφαση στη ζωή και στην πολυκύμαντη πορεία του Κερκυραίου διπλωμάτη και πολιτικού, παρέχοντας το υπόβαθρο στον ενδιαφερόμενο μελετητή για να αναδείξει πτυχές της προσωπικότητας και της πορείας του κυβερνήτη, διατηρώντας όμως ένα βασικό χαρακτηριστικό για μουσεία αυτού του τύπου: Δηλαδή, το ό,τι καθίσταται προσβάσιμο για επισκέπτες και φορείς (εκπαίδευση), που θέλουν να έλθουν σε επαφή και να προσεγγίσουν εκ του σύνεγγυς το πρόσωπο του Ιωάννη Καποδίστρια.

 Όπως επίσης, και χαρακτηριστικές στιγμές από την όλη πορεία του, προτού ακόμη αναλάβει τα εν τοις πράγμασι σύνθετα καθήκοντα του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας, η οποία, ως έθνος-κράτος, προέκυψε με την υπογραφή του πρωτοκόλλου του Λονδίνου, το οποίο και υπογράφηκε στις 3 Σεπτεμβρίου του 1830. 

Ο Βρετανός Roderick Beaton, του οποίου η ιστορική, περί επανάστασης του 1821, προσέγγιση, κινείται πάνω στον διττό άξονα της 'διεθνοποίησης' της και της συμβολής πολιτικών και διπλωματών στην όλη εξέλιξη και προώθηση των στόχων της (δίχως να παραβλέπει την στρατιωτική εμπλοκή), γράφει πως, «στις 3 Φεβρουαρίου 1830, όχι στο πεδίο της μάχης, ούτε καν σε ελληνικό έδαφος, αλλά σε μια ανιαρή σύσκεψη αξιωματούχων που έλαβε χώρα στο Βρετανικό Υπουργείου Εξωτερικών στο Ουάιτχολ, η Ελλάδα έγινε για πρώτη φορά κυρίαρχο, πλήρως ανεξάρτητο κράτος. Παρόντες ήταν ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών λόρδος Αμπερντίν και οι πρέσβεις της Γαλλίας και της Ρωσίας».

Λίγο μετά από αυτή την σημαίνουσα εξέλιξη, ο Ιωάννης Καποδίστριας, που ως μέλος της Ρωσικής αντιπροσωπείας συμμετείχε στο Συνέδριο της Βιέννης, στο εγκάρσιο σημείο όπου αυτό συνήλθε λίγο μετά την ήττα του Ναπολέοντα και των Γαλλικών δυνάμεων στον πόλεμο του Έκτου Συνασπισμού (1812-1814), ανέλαβε καθήκοντα κυβερνήτη έως την δολοφονία του, το 1831. 

Το μουσείο Καποδίστρια στην Κέρκυρα (λειτουργεί από το 1981), δεν σχετίζεται με κάποια μορφή «ριζοσπαστικού τουρισμού» (radical tourism), για να παραπέμψουμε στον Βασίλη Βαμβακά και στην ενδιαφέρουσα μελέτη του 'Athens, an alternative city. Graffiti and radical tourism,' όσο, εντάσσεται στη χορεία μίας μουσειακής κουλτούρας, εκεί όπου, αυτή η κουλτούρα, κερδίζει έδαφος τα τελευταία χρόνια (δίχως όμως να έχει καταστεί κυρίαρχη), όντας αξιο-θεμελιωμένη σε μία διαφορετική οπτική, συγκριτικά με το κυρίαρχο, και σήμερα, αρχαιο-ελληνικό μουσειακό πρότυπο. 

Μάλιστα, μπορούμε να πούμε πως η ίδρυση και η λειτουργία του μουσείου του Ιωάννη Καποδίστρια, συνιστούν ένα εκ των σημείων τομής για την ανάπτυξη και την προώθηση μίας διαφορετικής μουσειακής κουλτούρας, η οποία είναι αρκούντως διευρυμένη και ανοιχτή ώστε να συμπεριλάβει ιστορικά πρόσωπα, προϊόντα τοπικού ενδιαφέροντος τα οποία λειτουργούν ως brand (βλέπε τον κύκλο Μουσείων της Τράπεζας Πειραιώς), το συλλογικό 'βιογραφικό' ζωής μίας κοινότητας όπως είναι η Εβραϊκή Κοινότητα της Θεσσαλονίκης. 

Το μουσείο του Ιωάννη Καποδίστρια, προβαίνει στην συνάρθρωση της τοπικής (καταγωγή του Ιωάννη Καποδίστρια, εμπλοκή του στη δημιουργία της Επτανήσου Πολιτείας), της ευρύτερα εθνικής (πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας), και της διεθνικής διάστασης (διπλωματική σταδιοδρομία), λειτουργώντας πάνω σε σύγχρονα πρότυπα, καταφέρνοντας μάλιστα να αποκτήσει και ένα ανοιχτό ψηφιακό αρχείο, εντός του οποίου συγκεντρώνονται έγγραφα και τεκμήρια που αναδεικνύουν το ό,τι ο Καποδίστριας υπήρξε ένα πρόσωπο της εποχής του (πρώιμος 19ος αιώνας). 

Πρόσωπο που συμμετείχε εκ των ένδον στην διαμόρφωση ή αλλιώς, στην ανα-διαμόρφωση του εδαφικού, πολιτικού και διπλωματικού ευρωπαϊκού χάρτη αυτής της εποχής. Η υποψηφιότητα του για το βραβείο του 'Ευρωπαϊκού Μουσείου της Χρονιάς' (2022), συνιστά επισφράγισμα των ποικίλων δραστηριοτήτων και της ανάπτυξης που έχει πετύχει. 

Σταχυολογούμε ενδεικτικά από το άρθρο της Μαργαρίτας Πουρνάρα: «Τα καλά νέα πριν από την αλλαγή του χρόνου είναι ότι πέρασε στην τελική φάση υποψηφιότητας για το βραβείο Ευρωπαϊκό Μουσείο της Χρονιάς/European Museum of the Year Award (ΕΜΥΑ) και αποτελεί το μοναδικό μουσείο από την Ελλάδα που διεκδικεί τη σημαντική αυτή διάκριση για το 2022. Το βραβείο για το Ευρωπαϊκό Μουσείο της χρονιάς αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς που διοργανώνει το Ευρωπαϊκό φόρουμ για τα μουσεία. Για το 2022 έχουν μπει στην τελική φάση υποψηφιότητας 60 μουσεία από όλη την Ευρώπη και η ανακήρυξη των νικητών θα πραγματοποιηθεί σε ειδική τελετή, στο πλαίσιο του ετήσιου συνεδρίου του φορέα που θα διεξαχθεί στο Εθνικό Μουσείο της Εσθονίας στις αρχές Μαΐου. Σίγουρα είναι σημαντική τιμητική διάκριση για το Μουσείο της Κέρκυρας, που κάνει χαμηλών τόνων ουσιαστικό έργο εδώ και πολλά χρόνια».

Δίχως να διαθέτει μία αυστηρά μουσειακή προσέγγιση, το μουσείο του Καποδίστρια, έχει καταλάβει την δική του θέση στον εν Ελλάδι μουσειακό χάρτη. Το μουσείο Καποδίστρια, θα μπορούσε να αναπτύξει συνέργειες και με το τοπικό Ιόνιο Πανεπιστήμιο και το τμήμα ιστορίας του, για την διεξαγωγή συνεδρίων-ημερίδων, και στους χώρους του πρώτου, για τον Καποδίστρια.

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ